مقدمه

چشم غیر مسلح در یک شب صاف در حدود 2000 تا 3000 ستاره در آسمان می‌بیند آنچه که انسان با چشم غیر مسلح می‌بیند چند ستاره و در میان آنها سیاراتی وجود دارند که بر گرد خورشید در حال چرخش هستند و گهگاهی چند شغاله در آسمان جلاوه می‌کنند و سپس خاموش می‌شوند و در میان آنها کهکشان راه شیری که در وسط آسمان کشیده شده است. آسمان آزمایشگاه نجوم و بهتر است برای رصد آسمان دور از چراغ و نور شهر باشیم تا دید آسمان واضح باشد. گذشتگان ستارگان آسمان را دسته بندی رده و در گروههایی جای دادند و برای هر یک نامی انتخاب کرده‌اند که به صورت فلکی معروف هستند صورتهای فلکی برای گذشتگاه تصاویری از خدایان و قهرمانانی هستند که برای زنده ماندن یادشان در آسمان نقش بستند. تعداد صورت فلکیهای شناخته شده 88 صورت فلکی است که مطالعه آسمان را بسیار آسان کرده است.

نقشه اطلس

نقشه آسمان کمک بسیار زیادی در شناخت آسمان خواهد کرد، اگر شما یکی از این اطلسها را در دست داشته باشید، اگر آن را در بالای سر خود گرفته و جهتهای اطلس با طول و عرض جغرافیایی تنظیم کنید، یعنی شمال در طرف ستاره قطبی قرار بگیرد با چشم برهنه تنها ستارگانی را خواهید دید که پر نور باشد. برای شناخت بهتر ستارگان بهتر است بعد از غروب خورشید ستارگان را شناسایی کنید، چرا که در این زمان تنها ستارگان درخشان ظاهر خواهند شد. کم کم ستارگان کم نورتر نیز ظاهر خواهند شد و تشخیص صورتهای فلکی بسیار آسان خواهد شد. گاه در آسمان اجرامی می‌بینید که در نقشه اطلس وجود ندارد اینها سیارات هستند که چون در حال گردش هستند در موقعیت آنها در حال تغییر است رسم نمی‌شوند، البته صورتهای فلکی نیز مکانشان در هر ماه تغییر می‌کند که در هر ماه نسبت به ماه قبل 2 ساعت اختلاف دارد.

چگونه رصد کنیم

برای رصد آسمان ، بخصوص اجرام کم نورتر باید دقت داشت چرا که چشم حداکثر حساسیت خود را در تاریکی پیدا می‌کند. برای رصد بهتر است در مکانی بسیار آرام و دور از نور قرار بگیرید و برای دیدن نقشه آسمان می‌توان از چراغ قوه‌ای که لامپ آن ولتاژ پایینی دارد و با کاغذ قرمز رنگ پوشیده شده استفاده کرد. احتیاط برای مبتدی بسیار ضروری است، اجسام که روشنایی آنها یک یا دو قدر است نمی‌تواند تشخیص دهد، زیرا که چشم نور بیشتری از نور واقعی ستاره دریافت می‌کند. سحابی‌ها و خوشه‌های کم نور در تاریکی مطلق و در صورت نبودن ماه قابل رؤیت خواهند بود. چرا که با برخورد نور به جو زمین پخش می‌شود و این نور با نور سحابی‌ها مخلوط شده و تشخیص سحابی دشوار خواهد بود.
 

لینک مطلب  .:.     

نوشته شده توسط مهرناز در Thu 10 Apr 2008 ساعت 7:54 PM

مقدمه

وقتی که یک دنباله‌دار ناپدید می‌شود، بر سر آن چه می‌آید؟ بر پایه سرگذشت دنباله‌دار انکه ، می‌توان احتمال داد که از آن یک هسته سخت باقی بماند. اما آیا همیشه این طور است؟ آیا در هر مورد یک هسته سخت باقی می‌ماند؟ به این پرسش در قرن نوزدهم میلادی پاسخ داده شد. در سال 1826 میلادی (1205 هجری شمسی) ویلهلم فون بیلا ، اخترشناس اتریشی ، ستاره دنباله‌داری را مشاهده کرد و هر شب مکان آن را در آسمان بررسی کرد. بیلا از مسیری که این ستاره دنباله‌دار در آسمان می‌پیمود نتیجه گرفت که مدار آن یک بیضی کوچک است، البته نه به کوچکی مدار دنباله دار انکه.

مشخصه‌های ستاره

محاسبه‌های بیلا نشان داد که این دنباله‌دار هر 8/6 سال یک بار به نزدیکی خورشید می‌رسد. بنابراین ، بایستی پیش از آن نیز در همین فاصله‌های زمانی به خورشید نزدیک شده باشد. در واقع دنباله‌داری که در سال 1772 کشف شد بایستی همان شیئی باشد که اکنون به دنباله‌دار بیلا مشهور است. دنباله‌دار بیلا دومین دنباله‌داری است که زمان یک دور گردش آن کوتاه است و مدارش محاسبه شد. این دنباله‌دار نیز مانند دنباله‌دار انکه در فاصله‌های زمانی محاسبه شده به نزدیکی خورشید باز می‌گشت. حتی یکی از اخترشناسان محاسبه‌ها را از بیلا دقیقتر انجام داد و پیش بینی کرد که این دنباله دار در روز 27 نوامبر 1832 میلادی (6 آبان 1211 شمسی) به نزدیکترین فاصله از خورشید خواهد رسید. پیش بینی او حتی در مورد روز نیز درست بود. پس از آن ستاره دنباله‌دار بیلا بار دیگر ، در سال 1839 میلادی (1218 هجری شمسی) ، مشاهده شد.

اما در آن سال موقعیت زمین و دنباله‌دار طوری بود که این شیء پیوسته در فاصله بسیار نزدیکی از خورشید به نظر می‌رسید. در چنین شرایطی دنباله‌دار کم نور به نظر می‌رسید و به خوبی دیده نمی‌شد. اما این برای اخترشناسان اهمیتی نداشت، زیرا می‌دانستند که دنباله‌دار بیلا بار دیگر در فوریه 1846 میلادی (بهمن 1224 شمسی) پدیدار و به آسانی دیده خواهد شد. این دنباله‌دار در زمان پیش بینی شده پدیدار شد.

اما این بار شکل ظاهری دنباله‌دار با گذشته تفاوت داشت. متیوفانتین موری ، دانشمند آمریکایی ، دریافت که در پی دنباله‌دار بیلا ، دنباله‌دار کم نورتری هم در حرکت است. این دو دنباله‌دار در پی هم به خورشید نزدیک می‌شدند. چه اتفاقی روی داده بود. شاید مقدار زیادی از ماده این دنباله‌دار در بازگشت سال 1839 میلادی که دیده نمی‌شد به سبب گرم شدن زیاد از آن جدا شده باشد و به دنباله‌دار شکل دمبل داده باشد. سپس این دمبل دو قسمت شده باشد و دو دنباله‌دار بوجود آمده باشد.

در سال 1852 میلادی که این ستاره دوباره به خورشید نزدیک شد چه پیش آمد؟

در آن سال پیترو آنجلوسیکی این دو ستاره را مشاهده کرد، اما این بار کاملا از هم فاصله داشتند. چنین به نظر می‌رسید که تأثیر جاذبه ستاره‌های مجاور بر آن دو اندکی متفاوت بوده است و در نتیجه مدار آنها کاملا یکسان نمانده است. بر طبق محاسبه‌های سیکی این دو ستاره 2414000 کیلومتر از هم فاصله داشتند. بازگشت بعدی در سال 1859 میلادی بود، اما این بار نیز ستاره دنباله‌دار به هنگام سپیده دم در آسمان بود و دیده نمی‌شد. اخترشناسان ناچار شدند تا بازگشت بعدی ، یعنی تا سال 1866 میلادی که ستاره به آسانی قابل رؤیت می‌شد، صبر کنند. اما سال 1866 میلادی سپری شد و هیچ یک از دو قسمت ستاره بیلا دیده نشد و از آن زمان تا کنون نیز دیده نشده است. ستاره بیلا ناپدید شد.

دلایل امکان ناپدید شدن ستاره

سیاره مشتری در موقعیتی نبوده است که مدار آن را تغییر داده باشد. آیا ممکن است در بازگشت سال 1859 میلادی باقیمانده ماده این دنباله‌دار به سر و دم تبدیل شده باشد و اکنون چیزی بر جای نمانده باشد؟ ستاره انکه گرفتار چنین پیشامدی نشد. شاید هسته ستاره انکه سخت باشد و هسته ستاره بیلا سخت نباشد. اما آیا به راستی هیچ چیز از ستاره بیلا باقی نمانده است؟ این پرسش موضوع دیگری را مطرح می‌کند. هر چند وقت یک بار در آسمان ستارگانی می‌درخشند و به سرعت ناپدید می‌شوند. البته اینها واقعا ستاره نیستند، بلکه اشیایی هستند با جرم اندک که با جو زمین برخورد می‌کنند. به این اشیاء شهاب می‌گویند.

شهابها

وقتی که شهاب با سرعت زیاد وارد جو زمین می‌شود، بر اثر برخورد با هوا آن قدر گرم می‌شود که به درخشش در می آید و به صورت خط نوری درخشنده دیده می‌شود و سپس به سرعت ناپدید می‌شود. گاهی شهاب آن قدر بزرگ است که همه ماده آن ذوب نمی‌شود و مقداری از آن باقی می‌ماند و به صورت یک قطعه سنگ یا آهن به زمین می‌خورد که آنها را شهابسنگ می‌گویند. عده شهابسنگها بسیار اندک است. بیشتر شهابها بسیار کوچکند، خیلی کوچکتر از آنکه به صورت شهابسنگ به زمین برسند. ممکن است یک شهاب از نوک مداد بزرگتر نباشد، اما باز هم می‌درخشد و به صورت خطی نورانی جلو می‌کند.

شهابهای کوچک بسیار فراوانند. در واقع ، گاهی به نظر می‌آید که زمین از میان ابر بسیار بزرگ و انبوهی از این اجسام ریز می‌گذرد. این رویداد را بارش شهاب نامیده‌اند. مردم ایالات متحده امریکا ، در سال 1833 میلادی (1212 هجری شمسی) ، بارش شهابی خیره کننده‌ای را مشاهده کردند. آسمان پر از خطهای نورانی شده بود و به نظر می‌آمد که دانه‌های درشت تگرگ در حال فرود آمدن است. برخی از مردمانی که آن رویداد را مشاهده می‌کردند فکر کردند که همه ستاره‌ها در حال فرو افتادن هستند و پایان عالم فرا رسیده است. اما وقتی که بارش شهاب پایان یافت ، همه ستاره‌ها باز هم در جای خود بودند.

این اجسام کوچک در هوا می‌سوزند و بارش شهاب هر اندازه هم درشت باشد، هرگز چیزی به زمین نمی‌رسد. بارش شهاب در سال 1833 میلادی اخترشناسان را به فکر انداخت که بفهمند این توده ابری شکل اجسام ریز که هر چند وقت یک بار زمین از میان آن می‌گذرد چیست. آیا ممکن است این گونه ابرها نیز در مداری منظم به دور خورشید بگردند؟ جووانی ویرجینیو اسکیاپارلی ، اخترشناس ایتالیایی ، موضوع را مورد بررسی قرار داد. او همه اطلاعات مربوط به زمان و مکان دیده شدن بارش شهاب در آسمان را گرد آوری کرد. محاسبه‌های اسکیاپارلی در دهه 1860 میلادی نشان داد که ابرهای شهاب در مدارهایی که بیضی دراز هستند به دور خورشید می‌گردند. مدار آنها شبیه مدار دنباله‌دارهاست. آیا ممکن است میان این ابرها و ستاره‌های دنباله‌دار رابطه‌ای وجود داشته باشد؟






پاسخ اسکیاپارلی به این پرسش مثبت بود. اطلاعات او نشان می‌داد که یک بارش شهاب معمولا در ماه اوت (مرداد) مشاهده می‌شد که آغاز آن از نقطه‌ای در صورت فلکی برشاوش بود. از این رو ، این شهابها را برشاوشی نامیده‌اند. اسکیاپارلی نشان داد که برشاوشیها در همان مدار دنباله دارتاتل سیر می کنند. این دنباله دار ، در سال 1853 میلادی ، به وسیله چارلزوسلی تاتل (Charles Wesley Tuttle) ، اخترشناس امریکایی ، کشف شد. این برشاوشی هر چهارده سال یک بار به نزدیکی خورشید می‌رسد.

از اینجا این فکر پیش آمد که دنباله‌دارها ممکن است از موادی تشکیل شده باشند که بر اثر گرمای خورشید تبخیر و به گاز تبدیل می‌شوند. در درون این ماده گازی تکه‌هایی از مواد جامد پراکنده‌اند. هنگامی که ماده گازی تبخیر می‌شود، درخشش تکه‌های جامد به چشم می‌خورد، و این تکه‌های جامد هستند که در سر و دم ستاره مشاهده می‌شوند. شاید ورود شهاب به جو زمین به سبب زیاد گرم شدن این تکه‌های جامد باشد. هر بار که دنباله‌داری از نزدیکی خورشید می‌گذرد، عده‌ای از این تکه‌های جامد از آن جدا می‌شوند و جداگانه به دور خورشید می‌گردند. کم کم این تکه‌ها در همه دنباله‌دار پراکنده می‌شوند. معمولا عده آنها در نزدیکی دنباله‌دار بیشتر از نقطه‌های دیگر مدار است. سرانجام ، هنگامی که دیگر هیچ هسته جامدی در ستاره دنباله‌دار نمی‌ماند، همه آن به ابری از ذرات تبدیل می‌شود. آیا ممکن است ستاره بیلا به همین سرنوشت دچار شده باشد؟

چشم انداز

پس از آنکه اسکیاپارلی نشان داد که برشاوشیها را ستاره تاتل به وجود می‌آورد، اخترشناسان از این دانش برای شناخت سرنوشت ستاره بیلا استفاده کردند. چون مدار این دنباله‌دار را می‌شناختند، حدس زدند که بایستی شهابها در همه آن مدار پراکنده باشند، به ویژه در نقطه‌ای که خود ستاره قبلا بوده است بایستی مجموعه متراکمی از آنها وجود داشته باشد. اخترشناسان صبر کردند تا زمین به آن نقطه از مدار دنباله‌دار برسد. اخترشناسی به نام ویس (E. Weiss) پیش بینی کرد که در 28 نوامبر 1872 میلادی (7 آذر 1251پ هجری شمسی) بارش شهاب دیده خواهد شد. پیش بینی او فقط با یک روز تفاوت درست بود و در 27 نوامبر آن سال بارش شهاب مشاهده شد. این بارش شهاب به بیلا معروف شد. چندبار دیگر نیز بارش شهاب بیلا مشاهده شد و بعد از میان رفت. ابر ذرات در مسیر مدار پخش شد، اما در هیچ نقطه‌ای آن قدر متراکم نبود که یک بارش خوب پدید آورد.  

لینک مطلب  .:.     

نوشته شده توسط مهرناز در Thu 10 Apr 2008 ساعت 7:38 PM

مقدمه

در پی "عصر بیرونی" با فاصله کمی از آن ، نیمه دوم قرم پنجم هجری با درخشش چهره یک دانشمند بزرگ دیگر و ادامه حرکتهای پژوهشی و اکتشافات چشمگیری در زمینه ریاضیات و ستاره شناسی قرار دارد: این دوران در کتاب "مقدمه‌ای بر تاریخ علم" سارتن بنام "عصر عمر خیام" خوانده می‌شود. او در پی توصیفی که از شرایط دنیای علم در شرق و غرب جهان آن روز به عمل می‌آورد، درباره اعتبار فراوان علمی کارهای خیام در زمینه ریاضیات سخن گفته و بعد به چگونگی پژوهشها و رصدهای او در امر نجوم پرداخته و چنین می‌گوید:




(... در 1074- 75 سلطان جلال الدین ملکشاه سلجوقی او را به رصدخانه جدید رس (یا نیشابور ، یا اصفهان) دعوت کرد تا تقویم ایرانی را اصلاح کند: 365 روز = 5 روز + (30×12) روز. این تقویم پس از تسلط مسلمین جای خود را به تقویم اسلامی داده بود. تقویم خیام به تاریخ جلالی (گرفته شده از نام جلال الدین ملکشاه) موسوم است، مبدأ آن 10 رمضان 471 ق= 16 ماری 1079 م بود. راجع به اصلاح خیام تفسیرهای متعددی وجود دارد که هر کدام بر میزان معینی از دقت دلالت دارد، ولی به هر صورت ، تقویم خیام بسیار دقیق بود، احتمالا دقیقتر از تقویم گریگوری. شاید درسترین تفسیر یکی از سه تفسیر زیر و دومی محتملتر از هم است. راجع به هر کدام اول مأخذ ، سپس تعداد کبیسه‌ها و در آخر میزان خطا را ذکر کرده ...).

سارتن در جلد دوم کتاب خود بار دیگر درباره تقویم جلالی خیام می‌نویسد: سده یازدهم با موفقیت بزرگی به پایان رسید: یعنی با تاریخ جلالی عمر خیام ... تاریخ جلالی نه تنها در شرق ، بلکه در غرب هم بی رقیب ماند.

رصدخانه ری یا نیشابور (زیج ملکشاهی)

از جمله فعالیتهای ارزنده نجومی در ایران می‌توان ایجاد رصدخانه بزرگ ری یا نیشابور یا اصفهان را در زمان ملکشاه سلجوقی دانست، مدارک موجود و از جمله زیج ملکشاهی حاکی از آنست که دانشمندان بزرگی چون عمر بن ابراهیم الخیامی ، ابوالمظفر اسفزاری ، میمون بن نجیب الواسطی و تعدادی دیگر سرگرم بررسیهای علمی و تحقیقات وسیع در زمینه ستاره شناسی و اصلاح تقویم و تاریخ بوده‌اند. بنای رصدخانه بزرگ زمان ملکشاه سلجوقی را همه سال 467 ذکر کرده‌اند، ولی در مورد محل بنای آن که ری بوده یا نیشابور یا اصفهان اشاره مستقیم و روشنی وجود ندارد.

ابن اثیر در این باره اشاره‌ای دارد

ابن اثیر در حوادث سال 467 آورده است که در این سال نظام الملک و سلطان ملکشاه جماعتی از بزرگان و منجمین را گرد آوردند تا نوروز را در اول حمل مستقر ساخته و پیش از آن تاریخ نوروز در نیمه برج حوت واقع بود و این عمل سلطان مبدأ تقویم‌ها شد. در همین سال رصدی برای سلطان ملکشاه ترتیب یافت و جماعتی از بزرگان منجمین در عمل آنم شرکت کردند و از آن جمله بودند عمر بن ابراهیم الخیامی و ابوالمظفر الاسفزاری و میمون النجیب الواسطی و جز آنان. در ترتیب این رصد مال بسیار خرج شد و تا سال وفات ملکشاه یعنی 485 دائر بود و بعد از وفات او متروک ماند.)

این رصدخانه و رصدبندی را در اصفهان ، نیشابور ، ری و مرو نوشته‌اند، به نظر می‌رسد ترتیب رصدخانه در اصفهان مسلم باشد، زیرا از دو قرن پیش در این شهر رصدخانه‌های دیگری ایجاد شده و از سوی دیگر این شهر پایتخت دولت بود.

فعالیتهای رصدی در قرن ششم

بنا بر نوشته (وصاف الحضره) در سال 527 هـ.ق به توسط حکیم حسام الدین سالار و حکیم اوحدالدین انوری و عبدالرحمن خازنی رصدخانه زیجی که به شاهی مشهور بود ساخت شد. همچنین می‌نویسد در سال 556 به توسط حکیم فریدالدین ابویحیی علی بن عبدالکریم التالولی رصد و زیجی که مشهور به زیج علائی بود تأسیس شد، لیکن مکان و محل آنها را ذکر نکرده است.
 

لینک مطلب  .:.     

نوشته شده توسط مهرناز در Thu 10 Apr 2008 ساعت 7:34 PM

مقدمه

یکی از معروفترین نمادهای مکزیک باستان ، طرح مدور پیچیده‌ای است به نام سنگ تقویمی آزتک. ظروف سفالی ، کیف پول و گردنبندهایی که با این طرح تزیین شده‌اند را می‌توان در فروشگاههای جهانگردی مکزیک یافت. این طرح بر روی چرم کیفهای وارداتی نیز نقش می‌گردد. تقویمهای دیواری و زیر سیگاریها که آراسته به این تصویر گذشته مکزیک هستند، در سرتاسر جهان به خانه‌ها را می‌یابند.




سنگ تقویمی آزتک ، در حقیقت اصلا تقویم نیست بلکه نماد عظیمی است که بر روی 24000 کیلوگرم سنگ بازالت زیتونی که زمانی در مکان مهمی در محوطه مرکزی مقدسش پایتخت آزتک یعنی تنوچ تیتلان (Tenoch titlan) قرار داشت، حکاکی شده بود. سنگ تقویمی نیز همچون بیشتر قسمتهای این شهر در زیر خرده سنگها و ویرانه‌ها و در زیر خیابان و ساختمانهای شهر مستعمراتی مکزیکوسیتی مدفون شد. اما در 17 دسامبر 1790 ئدر حین حفاری زوکالو (Zocalo) یا میدان اصلی و مرمت کلیسای جامع ، این تندیس عظیم با 4 متر قطر ، دوباره بر روی زمین آورده شد. نام دیگر این تندیس "سنگ خورشیدها" می‌باشد و صورتک مرکزی ، مدتها با عنوان تصویری از توناتیو (Tonaiuh) خورشید حال حاضر آن زمان ، شناخته می‌شد.

سنتهای آزتک

در سنت آزتک ، توناتیو در ردیفی از خورشیدها ، خورشید پنجم بود که هر یک از این خورشیدها حاکم بر دوره قبلی بود که فاجعه‌ای در آن روی می‌داد و خورشید بعدی جایگزین آن می‌شد. مطابق با لیندا دلوس سولس (Leyenda de los Soles) یعنی "افسانه خورشیدها" که نسخه دست نویس اصلی پس از پیروزی است که ناهوئتل (Nahuatl) در سال 1558 نوشته شده ، دوره نخست به دوره 4 پلنگ معروف بود. در این دوره تسکات لیپوکا (Tezcat lipoca) حاکم بود و پلنگهای وحشی هر موجود زنده‌ای را می‌بلعیدند. در پایان ، پلنگها خودشان از بین می‌روند و دوره بزرگ دیگری یعنی 4 باد آغاز می‌گردد، این خورشید توسط تند بادها کنار می‌رود و دوره جهانی سوم ، یعنی 4 باران در پی آن می‌آید. باران آتشین شاید استعاره‌ای برای فوران آتشفشان یا احتمالا برزای روشنایی تندر طوفانی مصیبت بار بوده است که خورشید سوم را از میان می‌برد و دوره چهارم یا 4 آب آغاز می‌شود. آن نیز سرانجام پایان می‌یابد و کسانی که در آن زمان زندگی می‌کردند، سیلی عظیم هلاک می‌شدند. با مرگ خورشید چهارم ، توناتیو از تخت زمان کیهانی بالا می‌رود تا بر دوره پنجم یعنی 4 حرکت ، حکمرانی کند.

مظاهر چهار خورشید پیشین ، چهار مربعی را که صورت مرکزی را بر روی سنگ خورشیدها احاطه می‌کنند، تشکیل می‌دهند. زمان کیهانی از مربع راست زبرین آغاز می‌شوند که در برگیرنده تصویرهایی از سر پلنگی است و در خلاف جهت عقربه‌های ساعت می‌گردد. دوره شماره 2 مربع چپ زبرین یا سر اهکاتل (Ehecatl) شکلی از کتسال کوآتل (Quetzalocoatl) که با باد ارتباط دارد، نمادین می‌گردد. زیر آن ، مربع سمت چپ زیرین ، صورت ایزد تلاکوک را احاطه می‌کند. او بیشتر اوقات با باران و آب یعنی چالچیوت لیکوئه ، این طرح را با نمایش دوره چهارم در آخر مربع در قسمت راست زیرین کامل می‌کند. این چهار مربع باهم صورت مدور را در بر می‌گیرند و دو پنجه‌ای که به چپ و راست باز می‌شوند، شکل خط تصویری این یا حرکت را ترسیم می‌کنند. این شکل اشاره به عصر حاضر یعنی خورشید پنجم دارد که بر طبق اسطوره با زمین لرزه‌ای پایان می‌یابد.

تصاویر مربوط به سنگ تقویمی آزتک

دور تا دور طرح مرکزی ، حلقه‌ای با 20 تصویر قرار دارد. این تصاویر نمایانگر نام روزها در دو هر تقویمی 260 روزه هستند و به دلیل حضور آنها این گوی عظیم ، با عنوان "سنگ تقویمی" شناخته شد. علامتها با سیپاکتلی "تمساح" در بالا شروع می‌شود و در خلاف عقربه‌های ساعت دور تا دور حلقه ادامه می‌یابد و به زوچپتل "گل" ختم می‌شود. بسیاری از تصاویر نمادین دیگری در این گوی گنجانده شده‌اند. چیزی که شبیه به هشت اشعه سه گوش می‌باشد و به شکل قطب نما چیده شده است، از اطراف حلقه نام روزها بیرونه می‌آیند. حلقه دیگری که در برگیرنده نقاطی می‌باشد، همین لبه از گوی را در بر می‌گیرد و نماینگر آسمان پر ستاره شب هنگام است. دقیقا درون این حلقه دو زیرکوتل یا "مار آتشین" ، حلقه دیگری را تشکیل می‌دهند. دمهای آنها در بالا و دهانشان که هر یک سر انسانی را احاطه می‌کند و در روی هم در پایین قرار دارند. این مارها مسیر و حرکت خورشید را در پهنه آسمان روز ، نمادین می‌کنند و همچون مار پردار و کاغذی هستند که در هنگام جشن پانکوئت زالیزتلی (Panquet zaliztli) از شرق به غرب در زیر پایه‌های تمپلو مایور به حرکت در آیند.

یک مار آتشین یا چیزی شبیه به آن از راه پله هرم اصلی در چچن ایتزا (Chichen Itza) پایین می‌آید. در اصل چچن ایتزا متعلق به مایا بوده است؛ اما تولتکها (Toltec) از تولا (Tuna) در مکزیک مرکزی یا به احتمال بیشتر مایای تحت نفوذ تولتک از ناحیه خلیج (مکزیک) کنترل این مرکز سشنتی را در قرن دهم در اختیار گرفتند و به شیوه معماری دو رگه‌ای را در پویند با ساکنان اولیه مایا ایجاد کردند. هرم بزرگ که کاستیلو (Castillo) نام گرفت، نفوذ تولتک را در چچین ایتزا منعکس می‌کند. به نظر می‌رسد که این هرم ، ترکیبی است از شمار بینی (طالع بینی از روی اعداد و ارقام م.) چشمگیر سماوی ، با اجزای متنوع آن (چهار جهت و مسیر ستارگان ، 52 قاب فرو رفته در هر طرف آن ، 91 پله برای هر پله ، به اضافه سطح بالایی که مجموعا 365 پله می‌شود و 9 طبقه) و احتمالا در جهت عبور سمت الرأسی غروب خورشید می‌باشد. هر چند اخیرا جی - ریوارد (J. Rivard) متوجه شد که ساعتی پیش از غروب اعتدالی ، طرحی از نور و سایه بر روی نرده رو به سمت غرب راه پله شمالی ، شکل می‌گیرد. در حقیقت این پدیده برای مردم محلی شناخته شده بود.

اعتدال بهاری عملا تبدیلی به یک تعطیلی ملی در مکزیک شد؛ زیرا از آن پس 10 تا 12 هزار نفر از مردم برای تماشای فرود این مار به چچن ایتزا می‌آیند. لوئیس ای ، آروچی (Luis E. Arochi) آماتور مشتاق و نویسنده کتابی موفق در مورد این پدیده ، بیشتر این علاقه را در مردم بر انگیخت. این هرم با دقت جهت یابی شده و طوری متناسب گشته که این امکان بوجود می‌آید که از نمای گوشه شمال غربی ، اولین مثلث وارونه نور و سپس مثلث دیگر در زیر آن به شکل مار پشت لوزی سرازیر شونده ، ایجاد شود. سرهای مار در پایین قرار دارند. سرهای این مار دلالت بر این دارد که این خط و تأثیر آن مورد نظر بوده است. منطقی به نظر می‌رسد که این نمایش نور ، قسمتی از یک نمایش در مراسمی بوده که در زمان اعتدال اجرا می‌شده است. این مار نور آفتاب با علائم مار زنگی یوکاتان (Yucatan) مطابقت دارد و بسیاری از مارهای تندیسی پردار چچن ایتزا را نیز می‌توان از صدای آنها همچون مارهای زنگی تشخیص داد. این موضوع ، مار اعتدالی را با نماد مار زنگی مرتبط می‌کند که در برگیرنده سال ، گذر زمان و ایده احیای دوباره می‌باشد. این ارتباطات مشابه مظاهری در مراسم ایزد آزتک یعنی شیپه توتک (Xipe Totec) هستند که جشن اصلی آن در تنوچیتلان هنگام اعتدال بهاری برگزار می‌شد. ما نمی‌توانیم مطمئن باشیم که مناسک توتلک - مایا (Toltec-Maya) در چچن ایتزا با آنچه آزتک در آمریکای مرکزی به ارث برده یکسان باشد. اما کاستیلو ، نمادی کیهانی از نور آسمانی را به تصویر می‌کشد که شبیه به چیزی است که آزتکها درک کرده بودند.

نظریات دانشمندان

ریچارد فریز تاونسند (Richard Fraser Townsend) نمادگرایی کیهانی مکزیک باستان را مطالعه کرده است و نتیجه می‌گیرد که بر اساس حرکت شرق به غرب خورشید بالای سنگ تقویمی آزتک و دمهای مار ، شرق ؛ و انتهای آن و سرهایشان غرب را تشکیل می‌دهند. او مورد خوبی را برای این قضیه ارائه می‌دهد مبنی بر اینکه سنگ تقویمی ، هیچگاه بر روی دیوار قرار نداشته و یا حتی به شکل ایستاده به نمایش گذاشته نشده است. در عنوض او به شکل قابل قبول استدلال می‌کند که این گوی عظیم بر روی سطح خوابانده می‌شده ، در حالی که قسمت بالای آن اشاره به شرق داشته است.

شرق ، جهت مقدس ابتدایی آزتک بود و پیکانی که در بالای صورتک مرکزی شکل می‌گیرد و کلاله پر سنتی در زیر آن ، اشاره به آن جهت دارد. شرق جهت آفرینش روزانه خورشید است و بر اساس سنت ، آفرینش خورشید پنجم ، با 13 آکاتل (13 نی) مشخص می‌شد. این تاریخ در مربعی در همین نقطه یا لبه شرقی گوی نمایان می‌گردد. 13 نقطه خط تصویری ، "نی" را احاطه می‌کند. 132 نی با اهمیت یکسان برای آزتک گشایشگر سالی بودند که در آن پادشاه آزتک ایتزکوئتل (Itzcoatl) ، سلطنت خود را آغاز کرد. او آزتک را با نیروهای تکسکوکو (Texcoco) را شکست دهند و او آغازگر پیشروی آزتک به سوی امپراتوری بود. حکومت آزتک قدرت خود را از منجی دریافت می‌کرد، یعنی خورشید پنجم که خلقت آن در اسطوره برابر با خلق حکومت آزتک بود. اگر سنگ تقویمی به واقع به شکل خوابیده در راهرویی روی زمین قرار می‌گرفت، یکی دیگر از تعابیر تاونسند قوتن می‌گیرد.

او استدلال می‌کند که صورت مرکزی ، اصلا نمایانگر خورشید نیست؛ بلکه نشاگر زمین است. آن چهره‌ای از ایزد زمین می‌باشد و تندیسهای دیگر آزتک ، از این خدا او را با صورتی ترسیم می‌کنند که رو به آسمان دارد، با زبانی مانند تیغه چاپو که مردگان را نابود می‌کند و پنجه‌های ببر. این صورت حتی این احساس را بیشتر تقویت می‌کند که طرح مرکزی ، نشانه زمین لرزه یا حرکت است؛ هشت مثلث متوازن به جهتهای اصلی و فرعی اشاره می‌کنند، جهتهایی که زمین را سازمان می‌دهند و چیزی را شبیه به نماد دقیقی از یک قطب نما ایجاد می‌کنند.

طرح روی سنگ

در مجموع طرح روی "سنگ تقویمی آزتک" یک کیهان نما است، تصویری فشرده و نمادین از جهان کیهان نمایی که در واقع یک تصویر یا نقشه از کیهان نیست، بلکه تصویری از نظم کیهانی است. از طریق جهت یابی در فضا و تکریم زمان ، سنگ تقویمی آزتک ، مفاهیم را از قلمرو زمینی ، برتری سیاسی و کارگزاران مقدس کیهان ، یکپارچه می‌کند. این نماد ، کیهانی – نجومی – اسطوره‌ای – مذهبی است. این نماد از ساختار حقیقی جهان ، مشروعیت حق حکومت کردن آزتک را طلب می‌کند.
 

لینک مطلب  .:.     

نوشته شده توسط مهرناز در Sun 13 Jan 2008 ساعت 11:27 AM

قمر دوم زمین ،سیارک ۲۰۰۳YN۱۰۷ هفت سال است که در مداری مارپیچ به دور زمین می گردد.این سیارک با قطر ۲۰ متر ، بسیار کوچک تر از آن است که با چشم غیر مسلح قابل رویت باشد.دانشمندان به تازگی متوجه شده اند که این قمر کوچک در حال ترک سیاره ی ماست.

`پال چوداس` (Paul Chodas) یکی از محققین `پروژه ی اجرام نزدیک به زمین` (Near Earth Object Program) در JPL ناسا می گوید:«این سیارک در سال ۱۹۹۹ به نزدیکی زمین رسید و از آن زمان تا به حال در حال گردش در مسیری مارپیچ به دور سیاره ی ماست.» این سیارک کوچک که توجه بسیاری را به خود جلب کرده ، هیچ خطری را برای زمینیان ایجاد نمی کند.
بیشتر سیارک هایی که به زمین نزدیک می شوند ،در مسیر خود از کنار سیاره ی ما عبور کرده و به راه خود ادامه می دهند.این اجرام معمولا در زمانی که در نزدیک ترین فاصله از زمین هستند ، خبرساز می شوند.اما این سیارک کاملا با بقیه متفاوت است: ابتدا به زمین نزدیک شد و بعد در کنار آن باقی ماند!

«ما بر این عقیده ایم که این سیارک به دسته ای از اجرام نزدیک به زمین تعلق دارد که تنها از کنار زمین عبور نکرده بلکه در کنار آن باقی می مانندو پیش از آنکه بخواهند به مسیر خود در فضا ادامه دهند ، سال ها در مسیری مارپیچ به دور سیاره ی ما می گردند.»
این نوع سیارک ها به سیارک های `کوربیتال` (Coorbital Asteroids) یا `کوربیتال ها` (Coorbitals) معروفند که در مدار زمین یک بار در سال به دور خورشید می گردند.این سیارک ها به زمین نزدیک می شوند و رقص خود را آغاز می کنند: سیارک در حالی که در مدار زمین به دور خورشید می گردد ، به دور زمین نیز در مداری مارپیچ حرکت می کند.
چوداس می گوید:«این سیارک در حقیقت توسط گرانش زمین به دام نیفتاده است.اما از دید ما ساکنان زمین به نظر می رسد که زمین قمر دیگری را به خود جذب کرده است.» دانشمندان تا به حال ۴ سیارک را شناخته اند که به همین طریق عمل می کنند:۲۰۰۳YN۱۰۷ ، ۲۰۰۴GU۹ ، ۲۰۰۱GO۲ و ۲۰۰۲AA۲۹.چوداس معتقد است که در آینده ،با پیشرفت هایی که در تحقیقات و پروژه های مربوط به سیارک ها انجام خواهد شد ،تعداد بسیار بیشتری از این اجرام شناخته خواهند شد.
در حال حاضر تنها دو سیارک ۲۰۰۳YN۱۰۷ و ۲۰۰۹GU۹ بسیار به زمین نزدیکند.بقیه این سیارک ها در مدار زمین پخش شده اند.۲۰۰۴GU۹ احتمالا جالبترین نمونه از این اجرام است.این جرم با قطری در حدود ۲۰۰ متر ، در حدود ۵۰۰ سال به دور زمین گردیده است و بر اساس محاسبات انجام شده احتمالا ۵۰۰ سال دیگر به دور سیاره ی ما می گردد.این موضوع نشان می شدهد که این سیارک مداری نسبتا پایدار دارد.



اما فعلا دانشمندان به یک دلیل به ۲۰۰۳YN۱۰۷ توجه بیشتری نشان می دهند: این سیارک در حال ترک مدار مارپیچی خود به دور زمین است.این مدار به تدریج نامتقارن شده و در دهم ژوئن امسال ، این سیارک مقداری از فاصله ی عادی خود به زمین نزدیک تر خواهد شد.بر اثر این نزدیکی ، گرانش زمین نیروی لازم را برای خروج سیارک از مدار زمین فراهم خواهد کرد.
چوداس می گوید:«این بهترین فرصت برای تماشای خروج یکی از این سیارک ها از مدار مارپیچ خود به دور زمین خواهد بود.» اما این پایان کار نیست.این سیارک ۶۰ سال بعد ، دوباره به نزدیکی زمین باز خواهد گشت و نقش خود را به عنوان قمری کوچک در کنار زمین ادامه خواهد داد.
این سیارک های کوچک فعلا تنها نقاطی بسیار کم نور در چشمی تلسکوپ به نظر می رسند و حتی بزرگ ترین تلسکوپ ها نیز قادر به تشخیص بسیاری از این اجرام نیستند.اما روزی خواهد رسید که با پیشرفت های انجام شده در زمینه ی اکتشافات فضایی ، ما خواهیم توانست تا با مشاهده و بررسی دقیق این اقمار کوچک ، منبع و منشا آنها را به طور دقیق مشخص کنیم.تا آن زمان ، به
گفته ی چوداس ،«این اجرام تنها برای ما جالب و عجیب خواهند بود.»

 

لینک مطلب  .:.     

نوشته شده توسط مهرناز در Mon 19 Nov 2007 ساعت 4:35 PM

ماموریت رصدخانه ی فضایی خورشیدی ناسا و سازمان فضایی اروپا (SOHO) که سالها به طول انجامیده ،تا دسامبر سال ۲۰۰۹ تمدید شد.این سفینه که دوربین ها و ابزار های نجومی بسیار دقیق و پیشرفته در آن قرار دارند ، در سال ۱۹۹۵ در مدار قرار گرفت و از آن زمان تا به حال مشغول بررسی و جمع آوری اطلاعات در خصوص خورشید و خواص و اثرات آن است.
در طول دو سال آینده ، ۵ سفینه ی دیگر برای رصد نزدیک از خورشید ،به سوهو اضافه خواهند شد.دو مورد از این سفینه ها به نام های Solar B و Proba-۲ توسط سازمان فضایی اروپا فرستاده خواهند شد.جفت سفینه های STEREO و همچنین سفینه ی مدارگرد `دینامیک خورشیدی` (Solar Dynamics Orbiter) توسط ناسا در سال ۲۰۰۸ به فضا پرتاب خواهند شد.
برای اطمینان از آنکه سوهو اهمیت و اعتبار خود را در بین این سفینه های جدید از دست ندهد ،سازمان فضایی اروپا (ESA) سرمایه گذاری جدیدی را برای تمدید ماموریت این سفینه آغاز کرده است.از زمان پرتاب سفینه ی سوهو ،این رصدخانه تصاویر بی نظیری از خورشید برای دانشمندان فراهم آورده است.اختصاص بودجه ی جدید برای این رصدخانه ی فضایی ،این امکان را فراهم می سازد تا سوهو ،ماموریت خود را از آوریل ۲۰۰۷ تا دسامبر ۲۰۰۹ ادامه دهد.

طرحی از رصدخانه ی فضایی SOHO در کنار خورشید

با وجود آنکه این مجموعه بیش از ده سال به رصد خورشید پرداخته است ،کماکان به کار خود ادامه داده و فعالیت های خورشیدی را به دقت زیر نظر دارد.این نگاه دقیق به نزدیک ترین ستاره به ما یعنی خورشید ،به منجمین امکان می دهد تا درون خورشید را از طریق ثبت امواج لرزه ای سطح آن ،به دقت مطالعه و بررسی کنند.
در طول سال های ماموریت سوهو ،بیش از ۲۳۰۰ دانشمند از اطلاعات این رصدخانه برای انجام و تکمیل تحقیق و پژوهش خود استفاده کرده و بیش از ۲۴۰۰ مقاله ی علمی در نشریات علمی معتبر به چاپ رسانده اند.در طی دو سال اخیر ،به طور متوسط در هر روز یک مقاله ی علمی که در آن از اطلاعات دریافتی سوهو استفاده شده ،منتشر گردیده است.
`برنهارد فلک` (Bernhard Fleck) محقق پروژه ی سوهو می گوید:«ادامه ی ماموریت سوهو ما را قادر می سازد تا موقعیت و اهمیت این پروژه را به عنوان مهم ترین کاوش در تاریخ فیزیک خورشیدی تثبیت کنیم.این سفینه تا پایان ماموریت خود می تواند اقدامات بسیار مفیدی را انجام دهد».
در طول دو سال آینده ،۵ سفینه ی دیگر به سوهو اضافه خواهند شد.سفینه ی Solar B که توسط `آژانس اکتشافات هوافضای ژاپن` (ISAS/JAXA) ساخته شده ، اواخر امسال با همکاری سازمان فضایی اروپا به فضا پرتاب خواهد شد.سازمان فضایی اروپا در ازای استفاده از اطلاعات دریافتی این سفینه ،اجازه ی استفاده از ایستگاه و تلسکوپ زمینی `سوالبارد` (Svalbard) در نروژ را به آژانس اکتشافات هوافضای ژاپن خواهد داد.
در سال آینده ،سازمان فضایی اروپا ،سفینه ی `پروبا-۲` را نیز به فضا خواهد فرستاد.این سفینه که ابزار های بسیار پیشرفته خورشیدی را با خود به همراه می برد ،نمایشی از تکنولوژی پیشرفته ی سازمان فضایی اروپاست.پروبا همچنین ،دوربینی به همراه خواهد داشت که مکمل دوربین EIT در سفینه ی سوهو محسوب می شود.در حالی که دوربین EIT بر سرچشمه ی فوران های خورشیدی و تحولات اولیه آنها تمرکز دارد ،دوربین پروبا ،این فوران ها را در فضا دنبال کرده و به دقت تحت نظر می گیرد.
از طرفی دیگر ،امسال ،سازمان فضایی آمریکا ،ناسا، جفت سفینه های خورشیدی STEREO را در مدار قرار خواهد داد و پس از آن در سال ۲۰۰۸ سفینه ی مدارگرد `دینامیک خورشیدی` را به فضا خواهد فرستاد.سفینه های خورشیدی جدید ناسا (سه فضاپیمای ذکر شده) ،بر خلاف تصور عموم، نه تنها باعث متروک شدن سوهو نخواهند شد ،بلکه از آن به عنوان یکی از مهم ترین اعضای این تیم استفاده خواهند کرد.سوهو وظیفه ی تامین تصاویر را از نقطه دید سوم برای کمک به تجزیه و تحلیل رصد های سفینه های STEREO بر عهده دارد.همچنین تاج نگار سفینه ی سوهو هنوز بی نظیر باقی خواهد ماند.این ابزار قادر است تا با حذف نور شدید خورشید از دید خود ،لایه ی بسیار نازک بیرونی جو این ستاره را به دقت بررسی کند.
پروژه ی `زندگی جهانی با یک ستاره` در نهایت به پرتاب `مدارگرد خورشید` توسط سازمان فضایی اروپا در سال ۲۰۱۵ منجر خواهد شد.این سفینه در سفر خود به نزدیکی خورشید خواهد رفت و نگاه بسیار دقیقی را از نزدیک بر قلب منظومه شمسی ما و حوادث و اتفاقات درون آن خواهد افکند.

 

لینک مطلب  .:.     

نوشته شده توسط مهرناز در Mon 19 Nov 2007 ساعت 4:26 PM

سا ب هانجوی موهانتی` از مرکز اخترفیزیک هاروارد-اسمیتسونین(CFA) با همراهی همکارانش مشغول بررسی حلقه های غبار سیاره ای در دوردستها هستند که با توجه به جرم زیاد آن ` برادر بزرگ مشتری ` نامیده می شود.

روزگاری در اثر برخورد زمین با سیاره بزرگتری تکه های جامدی به هر سو پراکنده شد اما تنها یکی از این قطعات در مدار زمین قرارگرفت که ما اکنون آنرا به نام ماه می شناسیم . قمر های مریخ (بهرام) نیز در واقع اجسام کوچکی بودند که در حال گذراز نزدیکی آن دردام گرانشی این سیاره افتادند . قمر های مشتری (برجیس) از گاز ها و غبار های باقی مانده از فرایند شکل گیری آن ایجاد شدند .در حال حاضر`سا ب هانجوی موهانتی` از مرکز اخترفیزیک هاروارد-اسمیتسونین(CFA) با همراهی همکارانش مشغول بررسی حلقه های غبار سیاره ای در دوردستها هستند که با توجه به جرم زیاد آن ` برادر بزرگ مشتری `نامیده می شود.
به اعتقاد وی حلقه های غبار این سیاره می تواند زادگاه قمر های آن باشد. هما ن گونه که در منظومه خورشیدی ما این پدیده اتفاق افتاده است . موهانتی کشف خود را دربیستمین نشست خبری انجمن ستاره شناسی آمریکا اعلام نمود .همکاران وی در این زمینه عبارتند از `رای جایا وارد هانا ` از دانشگاه تورنتو , `نورا الامو` از(ESO) و `اریک ماماجاک` از (CFA).

به تازگی ستاره شناسان حلقه غباری گرداگرد 2M1207B پیدا کرده اند که معتقدند می تواند زادگاه اقمارآن باشد .این جرم سیاره ای در صورت فلکی قنطورس واقع است.در گوشه بالا-چپ تصویر کهکشان ngc 5128 قرار دارد

این گروه تحقیقاتی یک جرم سیاره ای با نام ۲MASS۱۲۰۷-۳۹۳۲B در صورت فلکی قنطورس که حدود ۱۷۰ سال نوری از زمین فاصله دارد را مورد مطالعه قرار دادند.این جرم که به اختصار۲M۱۲۰۷B نام دارد در مداری به فاصله ی ۴۰ واحد نجومی از یک کوتوله قهوه ای قرار دارد.این فاصله بیش از فاصله معمول بین کوتوله های قهوه ای دوتایی است و می تواند بدان معنا باشد که این دو جرم به صورت مجزا از یکدیگر و دور از ستاره های گذرایی که بتواند آنها را از هم جدا کنند تشکیل شد ه اند
به اعتقاد اریک ماماجک این سیستم نخواهد توانست برای مدت طولانی پایدار بماند و طول عمر آن کمتر از منظومه خورشیدی ما( پنج بیلیون سال) خواهد بود. در نهایت زمانی فرا خواهد رسید که این سیاره به وسیله ی یک ستاره با جرمی زیاد ربوده خواهد شد!
براساس مشاهدات صورت گرفته توسط گروه موها نتی کوتوله قهوه ای مورد بررسی جرمی حدود بیست و پنج برابر مشتری و حرارتی معادل ۴۱۰۰ درجه فارنهایت (K۲۶۰۰ ) دارد. همینطور ۲M۱۲۰۷B جرمی معادل هشت برابر مشتری و حرارتی معادل ۲۴۰۰ درجه فارنهایت ( K ۱۶۰۰ ) دارد. این دو با توجه به جوان بودنشان( با طول عمری معادل ۱۰-۵ بیلیون سال) حرارت بالایی دارند و هنوز دمای دوران شکل گیری خود را حفظ کرده اند.
با توجه به دانسته های بالا , اعضای گروه میزان روشنایی انتظاری هر دو جرم را مورد بررسی قرار دادند. براین اساس میزان روشنایی انتظاری کوتوله قهوه ای کاملا با واقعیت مطابقت داشت ولی روشنایی ۲M۱۲۰۷B هشت بار کمتر از مقدار پیش بینی شده بود. پس از بررسی برخی احتمالات این نتیجه حاصل شد که ویژگی حلقه غباراطراف ۲M۱۲۰۷B به گونه ای است که تا حد زیادی مانع عبور نور سیاره می شود وما تنها می توانیم سیاره را از ورای این حلقه ببینیم .
مطالعات دقیق تر نشان می دهند که ۲M۱۲۰۷B یک سیاره گازی شکل نظیر مشتری است که طبیعتا احتمال وجود نشانه هایی ازحیات در آن بسیا رضعیف است در حالیکه چنین احتمالی برای اقمار آن به مراتب بیشتر است .جرم زیاد این سیاره در مقایسه با جرم کوتوله قهوه ای همچون یک معمای پیچیده در برابر تئوری تشکیل این سیاره است. سیاره ها معمولا دارای جرمی کمتر از یک صدم جرم ستاره مرکزی هستند ولی جرم ۲M۱۲۰۷B یک سوم کوتوله قهوه ای است .
موهانتی معتقد است که ارتباط جرمی بین۲M۱۲۰۷B و کوتوله قهوه ای به ستاره های دو تایی بیشتر شباهت دارد تا سیستمهای سیاره ای واین احتما ل وجود دارد که۲M۱۲۰۷B به همرا ه کوتوله قهوه ای مراحل تشکیل یک ستاره را گذرانده باشند.
موهانتی به همراه سایر همکارانش در نظر دارد تا با بررسی طیفها ی نوری ۲M۱۲۰۷B اندازه ذرات موجود در حلقه غباررا به همراه سایر ویژگیهای آن مورد مطالعه قرار دهد.مطالعات عمیق تر حلقه های غباراطراف سیارات تنها با استفاده از نسل بعدی تلسکوپها نظیر تلسکوپ غول پیکرماژلان و آرایه میلیمتری بزرگ آتاکاما امکان پذیر خواهد شد.
 

لینک مطلب  .:.     

نوشته شده توسط مهرناز در Sun 18 Nov 2007 ساعت 4:12 PM

مقدمه

انرژی خورشید با انرژی سطح زمین و جو آن ترکیب شده تا خصوصیات اصلی و اساسی گرمایش تابشی کره زمین را تشکیل دهند. الگوی منتجه به صورت کلی با ماهیت بودجه تابشی جهانی بیان می‌شود که در شکل نمودار (a) نشان داده شده است. نمودار a نموداری است که دو مشخصه را نشان می‌دهد اول اینکه تابش خورشیدی موج کوتاه ورودی جذب شده بطور قابل توجهی با عرض جغرافیایی تغییر می‌کند. نواحی حاره‌ای ، سالانه بطور متوسط حدود 5/2 برابر مناطق قطبی ، انرژی خورشیدی دریافت می‌کنند.

مشخصه دوم این است که توزیع تابش طول موج بلند به فضا از سیستم زمین - جو نیز با عرض جغرافیایی به صورت نسبتا منظم تغییر می‌کند. این مشخصه ناشی از تغییرات نسبتا کوچک دمای کل جو از استوا به قطبین در سطوحی که بیشترین برگشت تابش به فضا وجود دارد، است. نتیجتا در نواحی حاره ، در رفت کم تابش خروجی ، مازاد انرژی را تولید می‌کند و برعکس در نواحی قطبی تابش ورودی از تابش خروجی کمتر است. بنابراین یک "مخزن گرما" در نواحی حاره و دو "مخزن سرما" در قطبین خواهیم داشت. در هر دو نیمکره شمالی و جنوبی ، منطقه‌ای وجود دارد که بین تابش ورودی و خروجی توازن برقرار است و همانطوری که در شکل نشان داده شده و سریعا با عرض جغرافیایی تغییر می‌کند.




چون کره زمین و یا قسمتی از آن تدریجا گرم و گرمتر و یا سرد و سردتر نمی‌شود، پس انرژی باید به گونه‌ای از نواحی حاره که مخزن گرما هستند به سمت نواحی قطب انتقال یابد (شکل نمودار b)، این انتقال انرژی بوسیله فرآیِند گردش اقیانوسها و جو صورت می‌گیرد گردش جوی در قسمتهای وسیعتری عمل می‌کند. در حقیقت برآوردها نشان داده است که از کل انتقال انرژی حدود 60% و یا بیشتر آن توسط جو ، انجام می‌شود. به این ترتیب اهمیت گردش جوی در تعیین مشخصات اقلیم جهانی مشخص می‌شود.

انتقال همرفتی انرژی

ساختار اصلی انتقال انرژی ، همرفت است. یعنی هنگامی که یک سیال گرم می‌شود یک جریان حرکتی بوجود آمده و گرما توسط حرکت ماده گرم شده ، انتقال می‌یابد. در این مورد فعلی ، سیال هوا و منبع اصلی حرارت ، مناطق حاره نمی‌باشند. به ویژه مخزن گرمایی بزگ اقیانوسهای مناطق حاره ، که نقش اول را ایفا می‌نمایند. زیرا فرآیِند همرفت انرژی را به سمت بالا تلمبه نموده و یکنواخت بودن این فرآیِند اصلی گرمایش می‌توانست در نواحی حاره به خوبی یک سیستم گردش همرفتی ساده‌ای بوجود بیاورد.

هوای سردتر و سنگین‌تری که از نواحی شمالی و جنوبی می‌آیند جایگزین هوای گرم صعودی در نواحی حاره‌ای می‌گردد. بنابراین در طبقات فوقانی جو الگوی گردش به صورت وزش هوای صعودی نواحی حاره به سمت قطب وجود خواهد داشت و در نزدیکی سطح ، هوای سرد و کم ارتفاع قطب به سمت استوا بر می‌گردد. با توجه به این حقایق که زمین به دور خود می‌چرخد، اینکه انرژی ورودی در نواحی مختلف بر حسب روزها و فصول متفاوت بوده و اینکه سطح زین با اقیانوسها و خشکیها پوشیده شده ، عملا این الگوی ساده به صورت یچیده‌ای در آمده است. این شرایط موقعیت پیچیده‌ای را ایجاد کمرد بطوری که دانشمندان برای درک جزئیات این مسئله سخت در کوشش و تلاشند.

گردش جوی بر روی کره زمین در حال دوران (اثر کوریولیس)

مفهوم کوریولیس به این معناست که چگونه در نبود اصطکاک به جای اینکه هوا خطوط هم فشار را در مسیر شیب فشار قطع کند مانند بادهای زمین گرد موازی با خطوط هم فشار می‌وزد. در گردش اثر کوریولیس هوایی را که به سمت قطب حرکت می‌کند، به سمت شرق منحرف می‌نماید. بنابراین بادهای غربی بوجود می‌آیند. هوایی که به استوا می‌وزد به سمت غرب منحرف شده و بادهای شرقی را بوجود می‌آورد. بنابراین بدون اثر اصطکاک سطح نیروی کوریولیس همراه با بودجه حرارتی جهانی ، نهایتا بادهای غربی در سطوح فوقانی جو برای تمام عرضها و بادهای شرقی را در سطوح تحتانی جو بوجود می‌آورد. هر چند اصطکاک سطحی اجازه نمی‌دهد چنین تعادل کاملی به انتها برسد.

به علت اصطکاک ، جریان نزدیک به سطح زمین با زاویه‌ای نسبت به استوا شیبهای فشار را قطع خواهد کرد. هوایی که گرم شده و صعود کرده در بالای زمین نیروی شیب فشاری کمی بزرگتر از نیروی کوریولیس شده و سپس به سمت قطب رانده می‌شود. در عرضهای بالاتر این جریان هوا سرد خواهد شد و منجر به این می‌شود که نشست کرده و به این وسیله جریان نصف النهاری کامل می‌گردد. بنابراین با وجود تمایل نیروی کوریولیس برای تشکیل یک جریان کامل مداری ، یک گردش نصف النهاری یا تبادل هوا در مسیر شمال - جنوب هنوز برقرار خواهد بود.




گردش نصف النهاری از این نوع در حقیقیت در فاصله حدود 15 درجه تا 20 درجه از دو سمت استوا وجود دارد و اجزای آن در هر نیمکره به افتخار جرج هادلی (Gerge Hadley) ، سلول هالدی نامیده می‌شود. وی در سال 1735 بادهای تجارتی شرق در عرضهای پایین را ، ناشی از گرم شدن نابرابر سطح زمین و ترکیب آن با چرخش زمین ، تشریح نمود. او در مطالعاتش حدس زد که لازم است یک حرکت جهت برقراری تعادل از غرب به شرق وجود داشته باشد. این بدان معنا است که وجود بادهای غربی یا مخالف تجارتی برای حصول اطمینان از این است که توزیع جرم زمین (سطح + جو) بطور متوسط در اطراف محور زمین ثابت مانده و حفظ شود. در غیر این صورت چرخش زمین به دور محورش غیر یکنواخت و شبیه لنگ زدن فرفره‌ای که بد می‌چرخد خواهد بود.

اثر نیروی پایستاری (Conservation)

تداوم گردش زمین به دور محورش بدان معناست که با وجود کلیه حرکتهای جوی نظیر - بادهای قوی و ضعیف ، روزهای آرام ، بادهای شمالی ، شرقی و جنوبی و نظایر آن بطور متوسط باید یک تعادل وجود داشته باشد. یعنی در سیستم جوی فرآیندهای بقایی در کار است. دو فرآیندی که برای درک مفهوم بقا مهم است عبارتند از: پایستاری تکانه زاویه‌ای مطلق و دوم پایستاری تاوایی مطلق ، تا آنجائی که به خصوصیات گردش جهانی مرتبط است هر دو این قوانین مورد توجه قرار می‌گیرند.
 

لینک مطلب  .:.     

نوشته شده توسط مهرناز در Wed 12 Sep 2007 ساعت 12:54 PM

مقدمه

کاوش در فضا با پرتاب نخستین ماهواره در سال 1957 میلادی آغاز شد. حدود سال 1961 انسان موفق شد در مدار زمین بگردد. تا کنون بیشتر سیاره‌های اصلی از نزدیک بررسی شده‌اند. ماه ، به دلیل نزدیکی به زمین ، نخستین هدف کاوشگرهای فضایی بود. در سال 1959 میلادی کاوشگر لونا 1 روسی از فاصله 5955 کیلومتری ماه گذشت. سپس در همان سال لونا2 هنگام فرود روی سطح ماه سقوط کرد و لونا 3 دور آن گشت تا نخستین عکسها را از سمت دیگر ماه ، که از زمین دیده نمی‌شود، بگیرد. در دهه‌ی 1960 چند کاوشگر آمریکایی و روسی برای ماه فرود آمدند و عکسهایی از سطح آن به زمین فرستادند. این اکتشافها و چند پرواز به مدار با سرنشین برای تمرین عملیات فضایی ، زمینه را برای نخستین فرود انسان بر سطح ماه فراهم کرد که در سال 1969 با آپولو 11 اتفاق افتاد. شش سفینه‌ی آپولو ، در مأموریتهای موفق آمیز خود ، روی 381 کیلوگرم سنگ و خاک ماه را به زمین آوردند.

گامی بزرگ برای بشر

وقتی در سال 1969 میلادی نیل آرمسترانگ ، فضانورد آمریکایی ، از واحد ماه نشین آپولو 11 به سطح ماه پا گذاشت، لحظه‌ای تاریخی بود. در مأموریتهای بعدی ، مانند چهارمین فرود کاوشگرهای آمریکایی روی ماه در 1971 ، از وسایل نقلیه‌ای برای کاوش و جمع آوری نمونه‌ها استفاده شد. واحد ماه نشین ، این نمونه‌ها را به واحد فرماندهی مدارپیما می‌برد. لایکا اولین سگ فضانورد بود که در سال 1957 با اسپوتنیک 2 به فضا رفت. این سگ دو هفته در مدار زنده ماند.

سیاره‌ی داغ

زهره نزدیک سیاره به زمین است (به فاصله‌ی حدود 4/41 میلیون کیلومتر) ولی سطح آن زیر ابرهای متراکم پنهان مانده است، به همین دلیل گر فتن تصویری واضح از آن با تلسکوپ و یا سفینه‌ی فضایی مشکل است. در 1967 کاوشگر روسی ونرا4 با چتر نجات از میان ابرهای گازی پایین فرستاده شد و اطلاعاتی درباره‌ی ترکیب آنها به زمین فرستاد.

کاوشگرهای تجسسی

طی دهه‌ی 1970 چند کاوشگر روسی روی سیاره‌ی زهره فرود آمدند و در محیط آن به اندازه گیری پرداختند. ولی در دمای سوزاننده بیش از 450 درجه سانتیگراد هیچ یک از سفینه‌ها بیش از یک ساعت دوام نیاورد. نقشه‌هایی از سیاره‌ی زهره با استفاده از رادار کاوشگرها تهیه شده است.

نقشه‌ها و عکسها

دقیقترین نقشه‌های سیاره‌ی زهره از کاوشگر ماژلان بدست آمد، که در اوت 1990 مدار زهره را طی کرد. این کاوشگر درازترین دره‌ی منظومه‌ی شمسی را کشف کرد و در ضمن که در حال اندازه گیری بود، رانش زمین در آنجا اتفاق افتاد که ثبت شد. کاوشگر مارینر 10 ، که در سال 1974 به سرعت از کنار زهره رد شد، از عطارد نیز عبور کرد و نخستین تصاویر واضح را از کره ی کوچک پر گودال به زمین فرستاد.

زندگی روی مریخ

یکی از هیجان انگیزترین تاریخ کشفهای فضایی ، در 1971 رخ داد. وقتی که کاوشگر آمریکایی مارنیر 9 تصویری از سطح مریخ به زمین فرستاد که شیارهایی مانند ستبر رودخانه را نشان می‌داد. شاید وجود این شیارها به این معنا باشد که میلیونها سال قبل در مریخ آب وجود داشته ، جو آن غلیظتر و گرمتر بوده و در نتیجه احتمال زندگی در آن وجود داشته است. در سال 1976 ، سفینه‌های آمریکایی وایکینگ 1 و 2 به مدار مریخ فرستاده شدند و کاوشگرهایی را با چتر نجات به سطح این سیاره فرستادند. سیاره‌ای که به سبب رنگ خاکش ، سیاره‌ی سرخ نام گرفته است. هر یک از این کاوشگرها نمونه‌هایی از خاک مریخ برداشتند و آزمایشهایی برای یافتن نشانه‌های زندگی در آن ، انجام دادند، نتیجه مبهم بود.

بازگشت به سیاره‌‌ی سرخ

در سال 1997 کاوشگر مارس ، پت فایندر ، غیر معمولترین فرود را انجام داد. چترهای نجات و موتورهای موشکی کوچک باعث فرود آهسته‌ی آن شدند. با استفاده از بادکنکهای بزرگ آن قدر روی سطح مریخ بالا و پایین رفت تا به حال سکون در آمد. این کاوشگر وسیله‌ی نقلیه‌ای به نام سوجرنر را که برای گردش روی سطح مریخ طراحی شده بود به کار انداخت. سوجرنر سنگهای مریخ را بررسی کرد و 550 تصویر به زمین فرستاد.

کاوشگرهای بدون سرنشین

کاوشگرهای بدون سرنشین تا به حال به تمام سیاره‌ها به جز پلوتون که از همه دورتر است، فرستاده شده‌اند. در حال حاضر مأموریتها به کند و کاو فضای دور اختصاص دارد. مارس پولارلندر که در سال 1999 میلادی پرتاب شد، حامل یک سی دی رام است که اسامی کودکانی از سراسر دنیا روی آن ثبت شده است.

در عمق فضا

در آن سوی سیاره مریخ سیاره‌های بزرگ مشتری ، زحل ، اورانوس و نپتون قرار دارند، که دورترین سیاره‌ها نسبت به زمین هستند. در سال 1973 ، نخستین کاوشگر ، پایونیر 10 به مقصد مشتری پرتاب شد. سفینه‌ی خواهر آن ، پایونیر 11 ، با استفاده از کشش مشتری ، انرژی لازم برای رسیدن به زحل را کسب کرد. وویجر 1 و 2 ، سفینه‌های مشابه بعدی نیز از همین شتاب قلاب سنگی بهره گرفتند. در سال 1979 ، وویجر 2 از کنار مشتری گذشت، در سال 1981 به زحل ، در 1986 به اورانوس و در 1989 به نپتون رسید. وویجر 2 مانند سه کاوشگر فضایی که به فضای دور رفتند، اکنون از منظومه شمسی بیرون رفته است. در سال 1995 ، سفینه‌ی گالیله به مدار مشتری رفت. در آنجا کاوشگری را آزاد کرد که با چتر نجات از میان ابرهای مشتری عبور کرد و پیش از آنکه بسوزد، اطلاعات مفصلی درباره‌ی شرایط آب و هوایی و ترکیب جو آن ارسال کرد.

کاوش در زحل و فراسوی آن

در سال 1997 میلادی ، مدار گرد کاسینی ، که کاوشگر هویگنس را به همراه داشت، به فضا پرتاب شد و در اول ژوئیه سال 2004 ، در مدار خود به گرد زحل (کیوان) رسید. کاسینی فرستادن عکسهای شگفت انگیزی را به زمین آغاز کرد و در 25 دسامبر ، هویگنس از آن جدا شد و پس از 20 روز ، در 14 ژانویه 2005 بر سطح بزرگتری قمر کیوان ، تایتان ، قرار گرفت. هویگنس پس از چند ساعت گردآوری داده‌های با ارزش درباره‌ی تایتان ، به سبب از کار افتادن باتریهای برق ، از ادامه‌ی کار بازماند، اما مدار گرد کاسینی تا 4 سال دیگر به گرد کیوان می‌گردد و داده‌ها و تصویرهای بیشتری به زمین می‌فرستد.

سفینه‌های با سرنشین

بیش از 400 فضانورد به فضا رفته و 12 نفر از آنها روی سطح ماه پا گذاشته‌اند. هدف بعدی سفینه‌های با سرنشین مریخ است. فضانوردان می‌توانند سفینه‌ای را که باید به این مأموریت برود، در یک ایستگاه فضایی بین المللی واقع بر مدار زمین ، بسازند.
 

لینک مطلب <