مقدمه

چشم غیر مسلح در یک شب صاف در حدود 2000 تا 3000 ستاره در آسمان می‌بیند آنچه که انسان با چشم غیر مسلح می‌بیند چند ستاره و در میان آنها سیاراتی وجود دارند که بر گرد خورشید در حال چرخش هستند و گهگاهی چند شغاله در آسمان جلاوه می‌کنند و سپس خاموش می‌شوند و در میان آنها کهکشان راه شیری که در وسط آسمان کشیده شده است. آسمان آزمایشگاه نجوم و بهتر است برای رصد آسمان دور از چراغ و نور شهر باشیم تا دید آسمان واضح باشد. گذشتگان ستارگان آسمان را دسته بندی رده و در گروههایی جای دادند و برای هر یک نامی انتخاب کرده‌اند که به صورت فلکی معروف هستند صورتهای فلکی برای گذشتگاه تصاویری از خدایان و قهرمانانی هستند که برای زنده ماندن یادشان در آسمان نقش بستند. تعداد صورت فلکیهای شناخته شده 88 صورت فلکی است که مطالعه آسمان را بسیار آسان کرده است.

نقشه اطلس

نقشه آسمان کمک بسیار زیادی در شناخت آسمان خواهد کرد، اگر شما یکی از این اطلسها را در دست داشته باشید، اگر آن را در بالای سر خود گرفته و جهتهای اطلس با طول و عرض جغرافیایی تنظیم کنید، یعنی شمال در طرف ستاره قطبی قرار بگیرد با چشم برهنه تنها ستارگانی را خواهید دید که پر نور باشد. برای شناخت بهتر ستارگان بهتر است بعد از غروب خورشید ستارگان را شناسایی کنید، چرا که در این زمان تنها ستارگان درخشان ظاهر خواهند شد. کم کم ستارگان کم نورتر نیز ظاهر خواهند شد و تشخیص صورتهای فلکی بسیار آسان خواهد شد. گاه در آسمان اجرامی می‌بینید که در نقشه اطلس وجود ندارد اینها سیارات هستند که چون در حال گردش هستند در موقعیت آنها در حال تغییر است رسم نمی‌شوند، البته صورتهای فلکی نیز مکانشان در هر ماه تغییر می‌کند که در هر ماه نسبت به ماه قبل 2 ساعت اختلاف دارد.

چگونه رصد کنیم

برای رصد آسمان ، بخصوص اجرام کم نورتر باید دقت داشت چرا که چشم حداکثر حساسیت خود را در تاریکی پیدا می‌کند. برای رصد بهتر است در مکانی بسیار آرام و دور از نور قرار بگیرید و برای دیدن نقشه آسمان می‌توان از چراغ قوه‌ای که لامپ آن ولتاژ پایینی دارد و با کاغذ قرمز رنگ پوشیده شده استفاده کرد. احتیاط برای مبتدی بسیار ضروری است، اجسام که روشنایی آنها یک یا دو قدر است نمی‌تواند تشخیص دهد، زیرا که چشم نور بیشتری از نور واقعی ستاره دریافت می‌کند. سحابی‌ها و خوشه‌های کم نور در تاریکی مطلق و در صورت نبودن ماه قابل رؤیت خواهند بود. چرا که با برخورد نور به جو زمین پخش می‌شود و این نور با نور سحابی‌ها مخلوط شده و تشخیص سحابی دشوار خواهد بود.
 

لینک مطلب  .:.     

نوشته شده توسط مهرناز در Thu 10 Apr 2008 ساعت 7:54 PM

مقدمه

وقتی که یک دنباله‌دار ناپدید می‌شود، بر سر آن چه می‌آید؟ بر پایه سرگذشت دنباله‌دار انکه ، می‌توان احتمال داد که از آن یک هسته سخت باقی بماند. اما آیا همیشه این طور است؟ آیا در هر مورد یک هسته سخت باقی می‌ماند؟ به این پرسش در قرن نوزدهم میلادی پاسخ داده شد. در سال 1826 میلادی (1205 هجری شمسی) ویلهلم فون بیلا ، اخترشناس اتریشی ، ستاره دنباله‌داری را مشاهده کرد و هر شب مکان آن را در آسمان بررسی کرد. بیلا از مسیری که این ستاره دنباله‌دار در آسمان می‌پیمود نتیجه گرفت که مدار آن یک بیضی کوچک است، البته نه به کوچکی مدار دنباله دار انکه.

مشخصه‌های ستاره

محاسبه‌های بیلا نشان داد که این دنباله‌دار هر 8/6 سال یک بار به نزدیکی خورشید می‌رسد. بنابراین ، بایستی پیش از آن نیز در همین فاصله‌های زمانی به خورشید نزدیک شده باشد. در واقع دنباله‌داری که در سال 1772 کشف شد بایستی همان شیئی باشد که اکنون به دنباله‌دار بیلا مشهور است. دنباله‌دار بیلا دومین دنباله‌داری است که زمان یک دور گردش آن کوتاه است و مدارش محاسبه شد. این دنباله‌دار نیز مانند دنباله‌دار انکه در فاصله‌های زمانی محاسبه شده به نزدیکی خورشید باز می‌گشت. حتی یکی از اخترشناسان محاسبه‌ها را از بیلا دقیقتر انجام داد و پیش بینی کرد که این دنباله دار در روز 27 نوامبر 1832 میلادی (6 آبان 1211 شمسی) به نزدیکترین فاصله از خورشید خواهد رسید. پیش بینی او حتی در مورد روز نیز درست بود. پس از آن ستاره دنباله‌دار بیلا بار دیگر ، در سال 1839 میلادی (1218 هجری شمسی) ، مشاهده شد.

اما در آن سال موقعیت زمین و دنباله‌دار طوری بود که این شیء پیوسته در فاصله بسیار نزدیکی از خورشید به نظر می‌رسید. در چنین شرایطی دنباله‌دار کم نور به نظر می‌رسید و به خوبی دیده نمی‌شد. اما این برای اخترشناسان اهمیتی نداشت، زیرا می‌دانستند که دنباله‌دار بیلا بار دیگر در فوریه 1846 میلادی (بهمن 1224 شمسی) پدیدار و به آسانی دیده خواهد شد. این دنباله‌دار در زمان پیش بینی شده پدیدار شد.

اما این بار شکل ظاهری دنباله‌دار با گذشته تفاوت داشت. متیوفانتین موری ، دانشمند آمریکایی ، دریافت که در پی دنباله‌دار بیلا ، دنباله‌دار کم نورتری هم در حرکت است. این دو دنباله‌دار در پی هم به خورشید نزدیک می‌شدند. چه اتفاقی روی داده بود. شاید مقدار زیادی از ماده این دنباله‌دار در بازگشت سال 1839 میلادی که دیده نمی‌شد به سبب گرم شدن زیاد از آن جدا شده باشد و به دنباله‌دار شکل دمبل داده باشد. سپس این دمبل دو قسمت شده باشد و دو دنباله‌دار بوجود آمده باشد.

در سال 1852 میلادی که این ستاره دوباره به خورشید نزدیک شد چه پیش آمد؟

در آن سال پیترو آنجلوسیکی این دو ستاره را مشاهده کرد، اما این بار کاملا از هم فاصله داشتند. چنین به نظر می‌رسید که تأثیر جاذبه ستاره‌های مجاور بر آن دو اندکی متفاوت بوده است و در نتیجه مدار آنها کاملا یکسان نمانده است. بر طبق محاسبه‌های سیکی این دو ستاره 2414000 کیلومتر از هم فاصله داشتند. بازگشت بعدی در سال 1859 میلادی بود، اما این بار نیز ستاره دنباله‌دار به هنگام سپیده دم در آسمان بود و دیده نمی‌شد. اخترشناسان ناچار شدند تا بازگشت بعدی ، یعنی تا سال 1866 میلادی که ستاره به آسانی قابل رؤیت می‌شد، صبر کنند. اما سال 1866 میلادی سپری شد و هیچ یک از دو قسمت ستاره بیلا دیده نشد و از آن زمان تا کنون نیز دیده نشده است. ستاره بیلا ناپدید شد.

دلایل امکان ناپدید شدن ستاره

سیاره مشتری در موقعیتی نبوده است که مدار آن را تغییر داده باشد. آیا ممکن است در بازگشت سال 1859 میلادی باقیمانده ماده این دنباله‌دار به سر و دم تبدیل شده باشد و اکنون چیزی بر جای نمانده باشد؟ ستاره انکه گرفتار چنین پیشامدی نشد. شاید هسته ستاره انکه سخت باشد و هسته ستاره بیلا سخت نباشد. اما آیا به راستی هیچ چیز از ستاره بیلا باقی نمانده است؟ این پرسش موضوع دیگری را مطرح می‌کند. هر چند وقت یک بار در آسمان ستارگانی می‌درخشند و به سرعت ناپدید می‌شوند. البته اینها واقعا ستاره نیستند، بلکه اشیایی هستند با جرم اندک که با جو زمین برخورد می‌کنند. به این اشیاء شهاب می‌گویند.

شهابها

وقتی که شهاب با سرعت زیاد وارد جو زمین می‌شود، بر اثر برخورد با هوا آن قدر گرم می‌شود که به درخشش در می آید و به صورت خط نوری درخشنده دیده می‌شود و سپس به سرعت ناپدید می‌شود. گاهی شهاب آن قدر بزرگ است که همه ماده آن ذوب نمی‌شود و مقداری از آن باقی می‌ماند و به صورت یک قطعه سنگ یا آهن به زمین می‌خورد که آنها را شهابسنگ می‌گویند. عده شهابسنگها بسیار اندک است. بیشتر شهابها بسیار کوچکند، خیلی کوچکتر از آنکه به صورت شهابسنگ به زمین برسند. ممکن است یک شهاب از نوک مداد بزرگتر نباشد، اما باز هم می‌درخشد و به صورت خطی نورانی جلو می‌کند.

شهابهای کوچک بسیار فراوانند. در واقع ، گاهی به نظر می‌آید که زمین از میان ابر بسیار بزرگ و انبوهی از این اجسام ریز می‌گذرد. این رویداد را بارش شهاب نامیده‌اند. مردم ایالات متحده امریکا ، در سال 1833 میلادی (1212 هجری شمسی) ، بارش شهابی خیره کننده‌ای را مشاهده کردند. آسمان پر از خطهای نورانی شده بود و به نظر می‌آمد که دانه‌های درشت تگرگ در حال فرود آمدن است. برخی از مردمانی که آن رویداد را مشاهده می‌کردند فکر کردند که همه ستاره‌ها در حال فرو افتادن هستند و پایان عالم فرا رسیده است. اما وقتی که بارش شهاب پایان یافت ، همه ستاره‌ها باز هم در جای خود بودند.

این اجسام کوچک در هوا می‌سوزند و بارش شهاب هر اندازه هم درشت باشد، هرگز چیزی به زمین نمی‌رسد. بارش شهاب در سال 1833 میلادی اخترشناسان را به فکر انداخت که بفهمند این توده ابری شکل اجسام ریز که هر چند وقت یک بار زمین از میان آن می‌گذرد چیست. آیا ممکن است این گونه ابرها نیز در مداری منظم به دور خورشید بگردند؟ جووانی ویرجینیو اسکیاپارلی ، اخترشناس ایتالیایی ، موضوع را مورد بررسی قرار داد. او همه اطلاعات مربوط به زمان و مکان دیده شدن بارش شهاب در آسمان را گرد آوری کرد. محاسبه‌های اسکیاپارلی در دهه 1860 میلادی نشان داد که ابرهای شهاب در مدارهایی که بیضی دراز هستند به دور خورشید می‌گردند. مدار آنها شبیه مدار دنباله‌دارهاست. آیا ممکن است میان این ابرها و ستاره‌های دنباله‌دار رابطه‌ای وجود داشته باشد؟






پاسخ اسکیاپارلی به این پرسش مثبت بود. اطلاعات او نشان می‌داد که یک بارش شهاب معمولا در ماه اوت (مرداد) مشاهده می‌شد که آغاز آن از نقطه‌ای در صورت فلکی برشاوش بود. از این رو ، این شهابها را برشاوشی نامیده‌اند. اسکیاپارلی نشان داد که برشاوشیها در همان مدار دنباله دارتاتل سیر می کنند. این دنباله دار ، در سال 1853 میلادی ، به وسیله چارلزوسلی تاتل (Charles Wesley Tuttle) ، اخترشناس امریکایی ، کشف شد. این برشاوشی هر چهارده سال یک بار به نزدیکی خورشید می‌رسد.

از اینجا این فکر پیش آمد که دنباله‌دارها ممکن است از موادی تشکیل شده باشند که بر اثر گرمای خورشید تبخیر و به گاز تبدیل می‌شوند. در درون این ماده گازی تکه‌هایی از مواد جامد پراکنده‌اند. هنگامی که ماده گازی تبخیر می‌شود، درخشش تکه‌های جامد به چشم می‌خورد، و این تکه‌های جامد هستند که در سر و دم ستاره مشاهده می‌شوند. شاید ورود شهاب به جو زمین به سبب زیاد گرم شدن این تکه‌های جامد باشد. هر بار که دنباله‌داری از نزدیکی خورشید می‌گذرد، عده‌ای از این تکه‌های جامد از آن جدا می‌شوند و جداگانه به دور خورشید می‌گردند. کم کم این تکه‌ها در همه دنباله‌دار پراکنده می‌شوند. معمولا عده آنها در نزدیکی دنباله‌دار بیشتر از نقطه‌های دیگر مدار است. سرانجام ، هنگامی که دیگر هیچ هسته جامدی در ستاره دنباله‌دار نمی‌ماند، همه آن به ابری از ذرات تبدیل می‌شود. آیا ممکن است ستاره بیلا به همین سرنوشت دچار شده باشد؟

چشم انداز

پس از آنکه اسکیاپارلی نشان داد که برشاوشیها را ستاره تاتل به وجود می‌آورد، اخترشناسان از این دانش برای شناخت سرنوشت ستاره بیلا استفاده کردند. چون مدار این دنباله‌دار را می‌شناختند، حدس زدند که بایستی شهابها در همه آن مدار پراکنده باشند، به ویژه در نقطه‌ای که خود ستاره قبلا بوده است بایستی مجموعه متراکمی از آنها وجود داشته باشد. اخترشناسان صبر کردند تا زمین به آن نقطه از مدار دنباله‌دار برسد. اخترشناسی به نام ویس (E. Weiss) پیش بینی کرد که در 28 نوامبر 1872 میلادی (7 آذر 1251پ هجری شمسی) بارش شهاب دیده خواهد شد. پیش بینی او فقط با یک روز تفاوت درست بود و در 27 نوامبر آن سال بارش شهاب مشاهده شد. این بارش شهاب به بیلا معروف شد. چندبار دیگر نیز بارش شهاب بیلا مشاهده شد و بعد از میان رفت. ابر ذرات در مسیر مدار پخش شد، اما در هیچ نقطه‌ای آن قدر متراکم نبود که یک بارش خوب پدید آورد.  

لینک مطلب  .:.     

نوشته شده توسط مهرناز در Thu 10 Apr 2008 ساعت 7:38 PM

مقدمه

در پی "عصر بیرونی" با فاصله کمی از آن ، نیمه دوم قرم پنجم هجری با درخشش چهره یک دانشمند بزرگ دیگر و ادامه حرکتهای پژوهشی و اکتشافات چشمگیری در زمینه ریاضیات و ستاره شناسی قرار دارد: این دوران در کتاب "مقدمه‌ای بر تاریخ علم" سارتن بنام "عصر عمر خیام" خوانده می‌شود. او در پی توصیفی که از شرایط دنیای علم در شرق و غرب جهان آن روز به عمل می‌آورد، درباره اعتبار فراوان علمی کارهای خیام در زمینه ریاضیات سخن گفته و بعد به چگونگی پژوهشها و رصدهای او در امر نجوم پرداخته و چنین می‌گوید:




(... در 1074- 75 سلطان جلال الدین ملکشاه سلجوقی او را به رصدخانه جدید رس (یا نیشابور ، یا اصفهان) دعوت کرد تا تقویم ایرانی را اصلاح کند: 365 روز = 5 روز + (30×12) روز. این تقویم پس از تسلط مسلمین جای خود را به تقویم اسلامی داده بود. تقویم خیام به تاریخ جلالی (گرفته شده از نام جلال الدین ملکشاه) موسوم است، مبدأ آن 10 رمضان 471 ق= 16 ماری 1079 م بود. راجع به اصلاح خیام تفسیرهای متعددی وجود دارد که هر کدام بر میزان معینی از دقت دلالت دارد، ولی به هر صورت ، تقویم خیام بسیار دقیق بود، احتمالا دقیقتر از تقویم گریگوری. شاید درسترین تفسیر یکی از سه تفسیر زیر و دومی محتملتر از هم است. راجع به هر کدام اول مأخذ ، سپس تعداد کبیسه‌ها و در آخر میزان خطا را ذکر کرده ...).

سارتن در جلد دوم کتاب خود بار دیگر درباره تقویم جلالی خیام می‌نویسد: سده یازدهم با موفقیت بزرگی به پایان رسید: یعنی با تاریخ جلالی عمر خیام ... تاریخ جلالی نه تنها در شرق ، بلکه در غرب هم بی رقیب ماند.

رصدخانه ری یا نیشابور (زیج ملکشاهی)

از جمله فعالیتهای ارزنده نجومی در ایران می‌توان ایجاد رصدخانه بزرگ ری یا نیشابور یا اصفهان را در زمان ملکشاه سلجوقی دانست، مدارک موجود و از جمله زیج ملکشاهی حاکی از آنست که دانشمندان بزرگی چون عمر بن ابراهیم الخیامی ، ابوالمظفر اسفزاری ، میمون بن نجیب الواسطی و تعدادی دیگر سرگرم بررسیهای علمی و تحقیقات وسیع در زمینه ستاره شناسی و اصلاح تقویم و تاریخ بوده‌اند. بنای رصدخانه بزرگ زمان ملکشاه سلجوقی را همه سال 467 ذکر کرده‌اند، ولی در مورد محل بنای آن که ری بوده یا نیشابور یا اصفهان اشاره مستقیم و روشنی وجود ندارد.

ابن اثیر در این باره اشاره‌ای دارد

ابن اثیر در حوادث سال 467 آورده است که در این سال نظام الملک و سلطان ملکشاه جماعتی از بزرگان و منجمین را گرد آوردند تا نوروز را در اول حمل مستقر ساخته و پیش از آن تاریخ نوروز در نیمه برج حوت واقع بود و این عمل سلطان مبدأ تقویم‌ها شد. در همین سال رصدی برای سلطان ملکشاه ترتیب یافت و جماعتی از بزرگان منجمین در عمل آنم شرکت کردند و از آن جمله بودند عمر بن ابراهیم الخیامی و ابوالمظفر الاسفزاری و میمون النجیب الواسطی و جز آنان. در ترتیب این رصد مال بسیار خرج شد و تا سال وفات ملکشاه یعنی 485 دائر بود و بعد از وفات او متروک ماند.)

این رصدخانه و رصدبندی را در اصفهان ، نیشابور ، ری و مرو نوشته‌اند، به نظر می‌رسد ترتیب رصدخانه در اصفهان مسلم باشد، زیرا از دو قرن پیش در این شهر رصدخانه‌های دیگری ایجاد شده و از سوی دیگر این شهر پایتخت دولت بود.

فعالیتهای رصدی در قرن ششم

بنا بر نوشته (وصاف الحضره) در سال 527 هـ.ق به توسط حکیم حسام الدین سالار و حکیم اوحدالدین انوری و عبدالرحمن خازنی رصدخانه زیجی که به شاهی مشهور بود ساخت شد. همچنین می‌نویسد در سال 556 به توسط حکیم فریدالدین ابویحیی علی بن عبدالکریم التالولی رصد و زیجی که مشهور به زیج علائی بود تأسیس شد، لیکن مکان و محل آنها را ذکر نکرده است.
 

لینک مطلب  .:.     

نوشته شده توسط مهرناز در Thu 10 Apr 2008 ساعت 7:34 PM

مقدمه

یکی از معروفترین نمادهای مکزیک باستان ، طرح مدور پیچیده‌ای است به نام سنگ تقویمی آزتک. ظروف سفالی ، کیف پول و گردنبندهایی که با این طرح تزیین شده‌اند را می‌توان در فروشگاههای جهانگردی مکزیک یافت. این طرح بر روی چرم کیفهای وارداتی نیز نقش می‌گردد. تقویمهای دیواری و زیر سیگاریها که آراسته به این تصویر گذشته مکزیک هستند، در سرتاسر جهان به خانه‌ها را می‌یابند.




سنگ تقویمی آزتک ، در حقیقت اصلا تقویم نیست بلکه نماد عظیمی است که بر روی 24000 کیلوگرم سنگ بازالت زیتونی که زمانی در مکان مهمی در محوطه مرکزی مقدسش پایتخت آزتک یعنی تنوچ تیتلان (Tenoch titlan) قرار داشت، حکاکی شده بود. سنگ تقویمی نیز همچون بیشتر قسمتهای این شهر در زیر خرده سنگها و ویرانه‌ها و در زیر خیابان و ساختمانهای شهر مستعمراتی مکزیکوسیتی مدفون شد. اما در 17 دسامبر 1790 ئدر حین حفاری زوکالو (Zocalo) یا میدان اصلی و مرمت کلیسای جامع ، این تندیس عظیم با 4 متر قطر ، دوباره بر روی زمین آورده شد. نام دیگر این تندیس "سنگ خورشیدها" می‌باشد و صورتک مرکزی ، مدتها با عنوان تصویری از توناتیو (Tonaiuh) خورشید حال حاضر آن زمان ، شناخته می‌شد.

سنتهای آزتک

در سنت آزتک ، توناتیو در ردیفی از خورشیدها ، خورشید پنجم بود که هر یک از این خورشیدها حاکم بر دوره قبلی بود که فاجعه‌ای در آن روی می‌داد و خورشید بعدی جایگزین آن می‌شد. مطابق با لیندا دلوس سولس (Leyenda de los Soles) یعنی "افسانه خورشیدها" که نسخه دست نویس اصلی پس از پیروزی است که ناهوئتل (Nahuatl) در سال 1558 نوشته شده ، دوره نخست به دوره 4 پلنگ معروف بود. در این دوره تسکات لیپوکا (Tezcat lipoca) حاکم بود و پلنگهای وحشی هر موجود زنده‌ای را می‌بلعیدند. در پایان ، پلنگها خودشان از بین می‌روند و دوره بزرگ دیگری یعنی 4 باد آغاز می‌گردد، این خورشید توسط تند بادها کنار می‌رود و دوره جهانی سوم ، یعنی 4 باران در پی آن می‌آید. باران آتشین شاید استعاره‌ای برای فوران آتشفشان یا احتمالا برزای روشنایی تندر طوفانی مصیبت بار بوده است که خورشید سوم را از میان می‌برد و دوره چهارم یا 4 آب آغاز می‌شود. آن نیز سرانجام پایان می‌یابد و کسانی که در آن زمان زندگی می‌کردند، سیلی عظیم هلاک می‌شدند. با مرگ خورشید چهارم ، توناتیو از تخت زمان کیهانی بالا می‌رود تا بر دوره پنجم یعنی 4 حرکت ، حکمرانی کند.

مظاهر چهار خورشید پیشین ، چهار مربعی را که صورت مرکزی را بر روی سنگ خورشیدها احاطه می‌کنند، تشکیل می‌دهند. زمان کیهانی از مربع راست زبرین آغاز می‌شوند که در برگیرنده تصویرهایی از سر پلنگی است و در خلاف جهت عقربه‌های ساعت می‌گردد. دوره شماره 2 مربع چپ زبرین یا سر اهکاتل (Ehecatl) شکلی از کتسال کوآتل (Quetzalocoatl) که با باد ارتباط دارد، نمادین می‌گردد. زیر آن ، مربع سمت چپ زیرین ، صورت ایزد تلاکوک را احاطه می‌کند. او بیشتر اوقات با باران و آب یعنی چالچیوت لیکوئه ، این طرح را با نمایش دوره چهارم در آخر مربع در قسمت راست زیرین کامل می‌کند. این چهار مربع باهم صورت مدور را در بر می‌گیرند و دو پنجه‌ای که به چپ و راست باز می‌شوند، شکل خط تصویری این یا حرکت را ترسیم می‌کنند. این شکل اشاره به عصر حاضر یعنی خورشید پنجم دارد که بر طبق اسطوره با زمین لرزه‌ای پایان می‌یابد.

تصاویر مربوط به سنگ تقویمی آزتک

دور تا دور طرح مرکزی ، حلقه‌ای با 20 تصویر قرار دارد. این تصاویر نمایانگر نام روزها در دو هر تقویمی 260 روزه هستند و به دلیل حضور آنها این گوی عظیم ، با عنوان "سنگ تقویمی" شناخته شد. علامتها با سیپاکتلی "تمساح" در بالا شروع می‌شود و در خلاف عقربه‌های ساعت دور تا دور حلقه ادامه می‌یابد و به زوچپتل "گل" ختم می‌شود. بسیاری از تصاویر نمادین دیگری در این گوی گنجانده شده‌اند. چیزی که شبیه به هشت اشعه سه گوش می‌باشد و به شکل قطب نما چیده شده است، از اطراف حلقه نام روزها بیرونه می‌آیند. حلقه دیگری که در برگیرنده نقاطی می‌باشد، همین لبه از گوی را در بر می‌گیرد و نماینگر آسمان پر ستاره شب هنگام است. دقیقا درون این حلقه دو زیرکوتل یا "مار آتشین" ، حلقه دیگری را تشکیل می‌دهند. دمهای آنها در بالا و دهانشان که هر یک سر انسانی را احاطه می‌کند و در روی هم در پایین قرار دارند. این مارها مسیر و حرکت خورشید را در پهنه آسمان روز ، نمادین می‌کنند و همچون مار پردار و کاغذی هستند که در هنگام جشن پانکوئت زالیزتلی (Panquet zaliztli) از شرق به غرب در زیر پایه‌های تمپلو مایور به حرکت در آیند.

یک مار آتشین یا چیزی شبیه به آن از راه پله هرم اصلی در چچن ایتزا (Chichen Itza) پایین می‌آید. در اصل چچن ایتزا متعلق به مایا بوده است؛ اما تولتکها (Toltec) از تولا (Tuna) در مکزیک مرکزی یا به احتمال بیشتر مایای تحت نفوذ تولتک از ناحیه خلیج (مکزیک) کنترل این مرکز سشنتی را در قرن دهم در اختیار گرفتند و به شیوه معماری دو رگه‌ای را در پویند با ساکنان اولیه مایا ایجاد کردند. هرم بزرگ که کاستیلو (Castillo) نام گرفت، نفوذ تولتک را در چچین ایتزا منعکس می‌کند. به نظر می‌رسد که این هرم ، ترکیبی است از شمار بینی (طالع بینی از روی اعداد و ارقام م.) چشمگیر سماوی ، با اجزای متنوع آن (چهار جهت و مسیر ستارگان ، 52 قاب فرو رفته در هر طرف آن ، 91 پله برای هر پله ، به اضافه سطح بالایی که مجموعا 365 پله می‌شود و 9 طبقه) و احتمالا در جهت عبور سمت الرأسی غروب خورشید می‌باشد. هر چند اخیرا جی - ریوارد (J. Rivard) متوجه شد که ساعتی پیش از غروب اعتدالی ، طرحی از نور و سایه بر روی نرده رو به سمت غرب راه پله شمالی ، شکل می‌گیرد. در حقیقت این پدیده برای مردم محلی شناخته شده بود.

اعتدال بهاری عملا تبدیلی به یک تعطیلی ملی در مکزیک شد؛ زیرا از آن پس 10 تا 12 هزار نفر از مردم برای تماشای فرود این مار به چچن ایتزا می‌آیند. لوئیس ای ، آروچی (Luis E. Arochi) آماتور مشتاق و نویسنده کتابی موفق در مورد این پدیده ، بیشتر این علاقه را در مردم بر انگیخت. این هرم با دقت جهت یابی شده و طوری متناسب گشته که این امکان بوجود می‌آید که از نمای گوشه شمال غربی ، اولین مثلث وارونه نور و سپس مثلث دیگر در زیر آن به شکل مار پشت لوزی سرازیر شونده ، ایجاد شود. سرهای مار در پایین قرار دارند. سرهای این مار دلالت بر این دارد که این خط و تأثیر آن مورد نظر بوده است. منطقی به نظر می‌رسد که این نمایش نور ، قسمتی از یک نمایش در مراسمی بوده که در زمان اعتدال اجرا می‌شده است. این مار نور آفتاب با علائم مار زنگی یوکاتان (Yucatan) مطابقت دارد و بسیاری از مارهای تندیسی پردار چچن ایتزا را نیز می‌توان از صدای آنها همچون مارهای زنگی تشخیص داد. این موضوع ، مار اعتدالی را با نماد مار زنگی مرتبط می‌کند که در برگیرنده سال ، گذر زمان و ایده احیای دوباره می‌باشد. این ارتباطات مشابه مظاهری در مراسم ایزد آزتک یعنی شیپه توتک (Xipe Totec) هستند که جشن اصلی آن در تنوچیتلان هنگام اعتدال بهاری برگزار می‌شد. ما نمی‌توانیم مطمئن باشیم که مناسک توتلک - مایا (Toltec-Maya) در چچن ایتزا با آنچه آزتک در آمریکای مرکزی به ارث برده یکسان باشد. اما کاستیلو ، نمادی کیهانی از نور آسمانی را به تصویر می‌کشد که شبیه به چیزی است که آزتکها درک کرده بودند.

نظریات دانشمندان

ریچارد فریز تاونسند (Richard Fraser Townsend) نمادگرایی کیهانی مکزیک باستان را مطالعه کرده است و نتیجه می‌گیرد که بر اساس حرکت شرق به غرب خورشید بالای سنگ تقویمی آزتک و دمهای مار ، شرق ؛ و انتهای آن و سرهایشان غرب را تشکیل می‌دهند. او مورد خوبی را برای این قضیه ارائه می‌دهد مبنی بر اینکه سنگ تقویمی ، هیچگاه بر روی دیوار قرار نداشته و یا حتی به شکل ایستاده به نمایش گذاشته نشده است. در عنوض او به شکل قابل قبول استدلال می‌کند که این گوی عظیم بر روی سطح خوابانده می‌شده ، در حالی که قسمت بالای آن اشاره به شرق داشته است.

شرق ، جهت مقدس ابتدایی آزتک بود و پیکانی که در بالای صورتک مرکزی شکل می‌گیرد و کلاله پر سنتی در زیر آن ، اشاره به آن جهت دارد. شرق جهت آفرینش روزانه خورشید است و بر اساس سنت ، آفرینش خورشید پنجم ، با 13 آکاتل (13 نی) مشخص می‌شد. این تاریخ در مربعی در همین نقطه یا لبه شرقی گوی نمایان می‌گردد. 13 نقطه خط تصویری ، "نی" را احاطه می‌کند. 132 نی با اهمیت یکسان برای آزتک گشایشگر سالی بودند که در آن پادشاه آزتک ایتزکوئتل (Itzcoatl) ، سلطنت خود را آغاز کرد. او آزتک را با نیروهای تکسکوکو (Texcoco) را شکست دهند و او آغازگر پیشروی آزتک به سوی امپراتوری بود. حکومت آزتک قدرت خود را از منجی دریافت می‌کرد، یعنی خورشید پنجم که خلقت آن در اسطوره برابر با خلق حکومت آزتک بود. اگر سنگ تقویمی به واقع به شکل خوابیده در راهرویی روی زمین قرار می‌گرفت، یکی دیگر از تعابیر تاونسند قوتن می‌گیرد.

او استدلال می‌کند که صورت مرکزی ، اصلا نمایانگر خورشید نیست؛ بلکه نشاگر زمین است. آن چهره‌ای از ایزد زمین می‌باشد و تندیسهای دیگر آزتک ، از این خدا او را با صورتی ترسیم می‌کنند که رو به آسمان دارد، با زبانی مانند تیغه چاپو که مردگان را نابود می‌کند و پنجه‌های ببر. این صورت حتی این احساس را بیشتر تقویت می‌کند که طرح مرکزی ، نشانه زمین لرزه یا حرکت است؛ هشت مثلث متوازن به جهتهای اصلی و فرعی اشاره می‌کنند، جهتهایی که زمین را سازمان می‌دهند و چیزی را شبیه به نماد دقیقی از یک قطب نما ایجاد می‌کنند.

طرح روی سنگ

در مجموع طرح روی "سنگ تقویمی آزتک" یک کیهان نما است، تصویری فشرده و نمادین از جهان کیهان نمایی که در واقع یک تصویر یا نقشه از کیهان نیست، بلکه تصویری از نظم کیهانی است. از طریق جهت یابی در فضا و تکریم زمان ، سنگ تقویمی آزتک ، مفاهیم را از قلمرو زمینی ، برتری سیاسی و کارگزاران مقدس کیهان ، یکپارچه می‌کند. این نماد ، کیهانی – نجومی – اسطوره‌ای – مذهبی است. این نماد از ساختار حقیقی جهان ، مشروعیت حق حکومت کردن آزتک را طلب می‌کند.
 

لینک مطلب  .:.     

نوشته شده توسط مهرناز در Sun 13 Jan 2008 ساعت 11:27 AM

قمر دوم زمین ،سیارک ۲۰۰۳YN۱۰۷ هفت سال است که در مداری مارپیچ به دور زمین می گردد.این سیارک با قطر ۲۰ متر ، بسیار کوچک تر از آن است که با چشم غیر مسلح قابل رویت باشد.دانشمندان به تازگی متوجه شده اند که این قمر کوچک در حال ترک سیاره ی ماست.

`پال چوداس` (Paul Chodas) یکی از محققین `پروژه ی اجرام نزدیک به زمین` (Near Earth Object Program) در JPL ناسا می گوید:«این سیارک در سال ۱۹۹۹ به نزدیکی زمین رسید و از آن زمان تا به حال در حال گردش در مسیری مارپیچ به دور سیاره ی ماست.» این سیارک کوچک که توجه بسیاری را به خود جلب کرده ، هیچ خطری را برای زمینیان ایجاد نمی کند.
بیشتر سیارک هایی که به زمین نزدیک می شوند ،در مسیر خود از کنار سیاره ی ما عبور کرده و به راه خود ادامه می دهند.این اجرام معمولا در زمانی که در نزدیک ترین فاصله از زمین هستند ، خبرساز می شوند.اما این سیارک کاملا با بقیه متفاوت است: ابتدا به زمین نزدیک شد و بعد در کنار آن باقی ماند!

«ما بر این عقیده ایم که این سیارک به دسته ای از اجرام نزدیک به زمین تعلق دارد که تنها از کنار زمین عبور نکرده بلکه در کنار آن باقی می مانندو پیش از آنکه بخواهند به مسیر خود در فضا ادامه دهند ، سال ها در مسیری مارپیچ به دور سیاره ی ما می گردند.»
این نوع سیارک ها به سیارک های `کوربیتال` (Coorbital Asteroids) یا `کوربیتال ها` (Coorbitals) معروفند که در مدار زمین یک بار در سال به دور خورشید می گردند.این سیارک ها به زمین نزدیک می شوند و رقص خود را آغاز می کنند: سیارک در حالی که در مدار زمین به دور خورشید می گردد ، به دور زمین نیز در مداری مارپیچ حرکت می کند.
چوداس می گوید:«این سیارک در حقیقت توسط گرانش زمین به دام نیفتاده است.اما از دید ما ساکنان زمین به نظر می رسد که زمین قمر دیگری را به خود جذب کرده است.» دانشمندان تا به حال ۴ سیارک را شناخته اند که به همین طریق عمل می کنند:۲۰۰۳YN۱۰۷ ، ۲۰۰۴GU۹ ، ۲۰۰۱GO۲ و ۲۰۰۲AA۲۹.چوداس معتقد است که در آینده ،با پیشرفت هایی که در تحقیقات و پروژه های مربوط به سیارک ها انجام خواهد شد ،تعداد بسیار بیشتری از این اجرام شناخته خواهند شد.
در حال حاضر تنها دو سیارک ۲۰۰۳YN۱۰۷ و ۲۰۰۹GU۹ بسیار به زمین نزدیکند.بقیه این سیارک ها در مدار زمین پخش شده اند.۲۰۰۴GU۹ احتمالا جالبترین نمونه از این اجرام است.این جرم با قطری در حدود ۲۰۰ متر ، در حدود ۵۰۰ سال به دور زمین گردیده است و بر اساس محاسبات انجام شده احتمالا ۵۰۰ سال دیگر به دور سیاره ی ما می گردد.این موضوع نشان می شدهد که این سیارک مداری نسبتا پایدار دارد.



اما فعلا دانشمندان به یک دلیل به ۲۰۰۳YN۱۰۷ توجه بیشتری نشان می دهند: این سیارک در حال ترک مدار مارپیچی خود به دور زمین است.این مدار به تدریج نامتقارن شده و در دهم ژوئن امسال ، این سیارک مقداری از فاصله ی عادی خود به زمین نزدیک تر خواهد شد.بر اثر این نزدیکی ، گرانش زمین نیروی لازم را برای خروج سیارک از مدار زمین فراهم خواهد کرد.
چوداس می گوید:«این بهترین فرصت برای تماشای خروج یکی از این سیارک ها از مدار مارپیچ خود به دور زمین خواهد بود.» اما این پایان کار نیست.این سیارک ۶۰ سال بعد ، دوباره به نزدیکی زمین باز خواهد گشت و نقش خود را به عنوان قمری کوچک در کنار زمین ادامه خواهد داد.
این سیارک های کوچک فعلا تنها نقاطی بسیار کم نور در چشمی تلسکوپ به نظر می رسند و حتی بزرگ ترین تلسکوپ ها نیز قادر به تشخیص بسیاری از این اجرام نیستند.اما روزی خواهد رسید که با پیشرفت های انجام شده در زمینه ی اکتشافات فضایی ، ما خواهیم توانست تا با مشاهده و بررسی دقیق این اقمار کوچک ، منبع و منشا آنها را به طور دقیق مشخص کنیم.تا آن زمان ، به
گفته ی چوداس ،«این اجرام تنها برای ما جالب و عجیب خواهند بود.»

 

لینک مطلب  .:.     

نوشته شده توسط مهرناز در Mon 19 Nov 2007 ساعت 4:35 PM

ماموریت رصدخانه ی فضایی خورشیدی ناسا و سازمان فضایی اروپا (SOHO) که سالها به طول انجامیده ،تا دسامبر سال ۲۰۰۹ تمدید شد.این سفینه که دوربین ها و ابزار های نجومی بسیار دقیق و پیشرفته در آن قرار دارند ، در سال ۱۹۹۵ در مدار قرار گرفت و از آن زمان تا به حال مشغول بررسی و جمع آوری اطلاعات در خصوص خورشید و خواص و اثرات آن است.
در طول دو سال آینده ، ۵ سفینه ی دیگر برای رصد نزدیک از خورشید ،به سوهو اضافه خواهند شد.دو مورد از این سفینه ها به نام های Solar B و Proba-۲ توسط سازمان فضایی اروپا فرستاده خواهند شد.جفت سفینه های STEREO و همچنین سفینه ی مدارگرد `دینامیک خورشیدی` (Solar Dynamics Orbiter) توسط ناسا در سال ۲۰۰۸ به فضا پرتاب خواهند شد.
برای اطمینان از آنکه سوهو اهمیت و اعتبار خود را در بین این سفینه های جدید از دست ندهد ،سازمان فضایی اروپا (ESA) سرمایه گذاری جدیدی را برای تمدید ماموریت این سفینه آغاز کرده است.از زمان پرتاب سفینه ی سوهو ،این رصدخانه تصاویر بی نظیری از خورشید برای دانشمندان فراهم آورده است.اختصاص بودجه ی جدید برای این رصدخانه ی فضایی ،این امکان را فراهم می سازد تا سوهو ،ماموریت خود را از آوریل ۲۰۰۷ تا دسامبر ۲۰۰۹ ادامه دهد.

طرحی از رصدخانه ی فضایی SOHO در کنار خورشید

با وجود آنکه این مجموعه بیش از ده سال به رصد خورشید پرداخته است ،کماکان به کار خود ادامه داده و فعالیت های خورشیدی را به دقت زیر نظر دارد.این نگاه دقیق به نزدیک ترین ستاره به ما یعنی خورشید ،به منجمین امکان می دهد تا درون خورشید را از طریق ثبت امواج لرزه ای سطح آن ،به دقت مطالعه و بررسی کنند.
در طول سال های ماموریت سوهو ،بیش از ۲۳۰۰ دانشمند از اطلاعات این رصدخانه برای انجام و تکمیل تحقیق و پژوهش خود استفاده کرده و بیش از ۲۴۰۰ مقاله ی علمی در نشریات علمی معتبر به چاپ رسانده اند.در طی دو سال اخیر ،به طور متوسط در هر روز یک مقاله ی علمی که در آن از اطلاعات دریافتی سوهو استفاده شده ،منتشر گردیده است.
`برنهارد فلک` (Bernhard Fleck) محقق پروژه ی سوهو می گوید:«ادامه ی ماموریت سوهو ما را قادر می سازد تا موقعیت و اهمیت این پروژه را به عنوان مهم ترین کاوش در تاریخ فیزیک خورشیدی تثبیت کنیم.این سفینه تا پایان ماموریت خود می تواند اقدامات بسیار مفیدی را انجام دهد».
در طول دو سال آینده ،۵ سفینه ی دیگر به سوهو اضافه خواهند شد.سفینه ی Solar B که توسط `آژانس اکتشافات هوافضای ژاپن` (ISAS/JAXA) ساخته شده ، اواخر امسال با همکاری سازمان فضایی اروپا به فضا پرتاب خواهد شد.سازمان فضایی اروپا در ازای استفاده از اطلاعات دریافتی این سفینه ،اجازه ی استفاده از ایستگاه و تلسکوپ زمینی `سوالبارد` (Svalbard) در نروژ را به آژانس اکتشافات هوافضای ژاپن خواهد داد.
در سال آینده ،سازمان فضایی اروپا ،سفینه ی `پروبا-۲` را نیز به فضا خواهد فرستاد.این سفینه که ابزار های بسیار پیشرفته خورشیدی را با خود به همراه می برد ،نمایشی از تکنولوژی پیشرفته ی سازمان فضایی اروپاست.پروبا همچنین ،دوربینی به همراه خواهد داشت که مکمل دوربین EIT در سفینه ی سوهو محسوب می شود.در حالی که دوربین EIT بر سرچشمه ی فوران های خورشیدی و تحولات اولیه آنها تمرکز دارد ،دوربین پروبا ،این فوران ها را در فضا دنبال کرده و به دقت تحت نظر می گیرد.
از طرفی دیگر ،امسال ،سازمان فضایی آمریکا ،ناسا، جفت سفینه های خورشیدی STEREO را در مدار قرار خواهد داد و پس از آن در سال ۲۰۰۸ سفینه ی مدارگرد `دینامیک خورشیدی` را به فضا خواهد فرستاد.سفینه های خورشیدی جدید ناسا (سه فضاپیمای ذکر شده) ،بر خلاف تصور عموم، نه تنها باعث متروک شدن سوهو نخواهند شد ،بلکه از آن به عنوان یکی از مهم ترین اعضای این تیم استفاده خواهند کرد.سوهو وظیفه ی تامین تصاویر را از نقطه دید سوم برای کمک به تجزیه و تحلیل رصد های سفینه های STEREO بر عهده دارد.همچنین تاج نگار سفینه ی سوهو هنوز بی نظیر باقی خواهد ماند.این ابزار قادر است تا با حذف نور شدید خورشید از دید خود ،لایه ی بسیار نازک بیرونی جو این ستاره را به دقت بررسی کند.
پروژه ی `زندگی جهانی با یک ستاره` در نهایت به پرتاب `مدارگرد خورشید` توسط سازمان فضایی اروپا در سال ۲۰۱۵ منجر خواهد شد.این سفینه در سفر خود به نزدیکی خورشید خواهد رفت و نگاه بسیار دقیقی را از نزدیک بر قلب منظومه شمسی ما و حوادث و اتفاقات درون آن خواهد افکند.

 

لینک مطلب  .:.     

نوشته شده توسط مهرناز در Mon 19 Nov 2007 ساعت 4:26 PM

سا ب هانجوی موهانتی` از مرکز اخترفیزیک هاروارد-اسمیتسونین(CFA) با همراهی همکارانش مشغول بررسی حلقه های غبار سیاره ای در دوردستها هستند که با توجه به جرم زیاد آن ` برادر بزرگ مشتری ` نامیده می شود.

روزگاری در اثر برخورد زمین با سیاره بزرگتری تکه های جامدی به هر سو پراکنده شد اما تنها یکی از این قطعات در مدار زمین قرارگرفت که ما اکنون آنرا به نام ماه می شناسیم . قمر های مریخ (بهرام) نیز در واقع اجسام کوچکی بودند که در حال گذراز نزدیکی آن دردام گرانشی این سیاره افتادند . قمر های مشتری (برجیس) از گاز ها و غبار های باقی مانده از فرایند شکل گیری آن ایجاد شدند .در حال حاضر`سا ب هانجوی موهانتی` از مرکز اخترفیزیک هاروارد-اسمیتسونین(CFA) با همراهی همکارانش مشغول بررسی حلقه های غبار سیاره ای در دوردستها هستند که با توجه به جرم زیاد آن ` برادر بزرگ مشتری `نامیده می شود.
به اعتقاد وی حلقه های غبار این سیاره می تواند زادگاه قمر های آن باشد. هما ن گونه که در منظومه خورشیدی ما این پدیده اتفاق افتاده است . موهانتی کشف خود را دربیستمین نشست خبری انجمن ستاره شناسی آمریکا اعلام نمود .همکاران وی در این زمینه عبارتند از `رای جایا وارد هانا ` از دانشگاه تورنتو , `نورا الامو` از(ESO) و `اریک ماماجاک` از (CFA).

به تازگی ستاره شناسان حلقه غباری گرداگرد 2M1207B پیدا کرده اند که معتقدند می تواند زادگاه اقمارآن باشد .این جرم سیاره ای در صورت فلکی قنطورس واقع است.در گوشه بالا-چپ تصویر کهکشان ngc 5128 قرار دارد

این گروه تحقیقاتی یک جرم سیاره ای با نام ۲MASS۱۲۰۷-۳۹۳۲B در صورت فلکی قنطورس که حدود ۱۷۰ سال نوری از زمین فاصله دارد را مورد مطالعه قرار دادند.این جرم که به اختصار۲M۱۲۰۷B نام دارد در مداری به فاصله ی ۴۰ واحد نجومی از یک کوتوله قهوه ای قرار دارد.این فاصله بیش از فاصله معمول بین کوتوله های قهوه ای دوتایی است و می تواند بدان معنا باشد که این دو جرم به صورت مجزا از یکدیگر و دور از ستاره های گذرایی که بتواند آنها را از هم جدا کنند تشکیل شد ه اند
به اعتقاد اریک ماماجک این سیستم نخواهد توانست برای مدت طولانی پایدار بماند و طول عمر آن کمتر از منظومه خورشیدی ما( پنج بیلیون سال) خواهد بود. در نهایت زمانی فرا خواهد رسید که این سیاره به وسیله ی یک ستاره با جرمی زیاد ربوده خواهد شد!
براساس مشاهدات صورت گرفته توسط گروه موها نتی کوتوله قهوه ای مورد بررسی جرمی حدود بیست و پنج برابر مشتری و حرارتی معادل ۴۱۰۰ درجه فارنهایت (K۲۶۰۰ ) دارد. همینطور ۲M۱۲۰۷B جرمی معادل هشت برابر مشتری و حرارتی معادل ۲۴۰۰ درجه فارنهایت ( K ۱۶۰۰ ) دارد. این دو با توجه به جوان بودنشان( با طول عمری معادل ۱۰-۵ بیلیون سال) حرارت بالایی دارند و هنوز دمای دوران شکل گیری خود را حفظ کرده اند.
با توجه به دانسته های بالا , اعضای گروه میزان روشنایی انتظاری هر دو جرم را مورد بررسی قرار دادند. براین اساس میزان روشنایی انتظاری کوتوله قهوه ای کاملا با واقعیت مطابقت داشت ولی روشنایی ۲M۱۲۰۷B هشت بار کمتر از مقدار پیش بینی شده بود. پس از بررسی برخی احتمالات این نتیجه حاصل شد که ویژگی حلقه غباراطراف ۲M۱۲۰۷B به گونه ای است که تا حد زیادی مانع عبور نور سیاره می شود وما تنها می توانیم سیاره را از ورای این حلقه ببینیم .
مطالعات دقیق تر نشان می دهند که ۲M۱۲۰۷B یک سیاره گازی شکل نظیر مشتری است که طبیعتا احتمال وجود نشانه هایی ازحیات در آن بسیا رضعیف است در حالیکه چنین احتمالی برای اقمار آن به مراتب بیشتر است .جرم زیاد این سیاره در مقایسه با جرم کوتوله قهوه ای همچون یک معمای پیچیده در برابر تئوری تشکیل این سیاره است. سیاره ها معمولا دارای جرمی کمتر از یک صدم جرم ستاره مرکزی هستند ولی جرم ۲M۱۲۰۷B یک سوم کوتوله قهوه ای است .
موهانتی معتقد است که ارتباط جرمی بین۲M۱۲۰۷B و کوتوله قهوه ای به ستاره های دو تایی بیشتر شباهت دارد تا سیستمهای سیاره ای واین احتما ل وجود دارد که۲M۱۲۰۷B به همرا ه کوتوله قهوه ای مراحل تشکیل یک ستاره را گذرانده باشند.
موهانتی به همراه سایر همکارانش در نظر دارد تا با بررسی طیفها ی نوری ۲M۱۲۰۷B اندازه ذرات موجود در حلقه غباررا به همراه سایر ویژگیهای آن مورد مطالعه قرار دهد.مطالعات عمیق تر حلقه های غباراطراف سیارات تنها با استفاده از نسل بعدی تلسکوپها نظیر تلسکوپ غول پیکرماژلان و آرایه میلیمتری بزرگ آتاکاما امکان پذیر خواهد شد.
 

لینک مطلب  .:.     

نوشته شده توسط مهرناز در Sun 18 Nov 2007 ساعت 4:12 PM

مقدمه

انرژی خورشید با انرژی سطح زمین و جو آن ترکیب شده تا خصوصیات اصلی و اساسی گرمایش تابشی کره زمین را تشکیل دهند. الگوی منتجه به صورت کلی با ماهیت بودجه تابشی جهانی بیان می‌شود که در شکل نمودار (a) نشان داده شده است. نمودار a نموداری است که دو مشخصه را نشان می‌دهد اول اینکه تابش خورشیدی موج کوتاه ورودی جذب شده بطور قابل توجهی با عرض جغرافیایی تغییر می‌کند. نواحی حاره‌ای ، سالانه بطور متوسط حدود 5/2 برابر مناطق قطبی ، انرژی خورشیدی دریافت می‌کنند.

مشخصه دوم این است که توزیع تابش طول موج بلند به فضا از سیستم زمین - جو نیز با عرض جغرافیایی به صورت نسبتا منظم تغییر می‌کند. این مشخصه ناشی از تغییرات نسبتا کوچک دمای کل جو از استوا به قطبین در سطوحی که بیشترین برگشت تابش به فضا وجود دارد، است. نتیجتا در نواحی حاره ، در رفت کم تابش خروجی ، مازاد انرژی را تولید می‌کند و برعکس در نواحی قطبی تابش ورودی از تابش خروجی کمتر است. بنابراین یک "مخزن گرما" در نواحی حاره و دو "مخزن سرما" در قطبین خواهیم داشت. در هر دو نیمکره شمالی و جنوبی ، منطقه‌ای وجود دارد که بین تابش ورودی و خروجی توازن برقرار است و همانطوری که در شکل نشان داده شده و سریعا با عرض جغرافیایی تغییر می‌کند.




چون کره زمین و یا قسمتی از آن تدریجا گرم و گرمتر و یا سرد و سردتر نمی‌شود، پس انرژی باید به گونه‌ای از نواحی حاره که مخزن گرما هستند به سمت نواحی قطب انتقال یابد (شکل نمودار b)، این انتقال انرژی بوسیله فرآیِند گردش اقیانوسها و جو صورت می‌گیرد گردش جوی در قسمتهای وسیعتری عمل می‌کند. در حقیقت برآوردها نشان داده است که از کل انتقال انرژی حدود 60% و یا بیشتر آن توسط جو ، انجام می‌شود. به این ترتیب اهمیت گردش جوی در تعیین مشخصات اقلیم جهانی مشخص می‌شود.

انتقال همرفتی انرژی

ساختار اصلی انتقال انرژی ، همرفت است. یعنی هنگامی که یک سیال گرم می‌شود یک جریان حرکتی بوجود آمده و گرما توسط حرکت ماده گرم شده ، انتقال می‌یابد. در این مورد فعلی ، سیال هوا و منبع اصلی حرارت ، مناطق حاره نمی‌باشند. به ویژه مخزن گرمایی بزگ اقیانوسهای مناطق حاره ، که نقش اول را ایفا می‌نمایند. زیرا فرآیِند همرفت انرژی را به سمت بالا تلمبه نموده و یکنواخت بودن این فرآیِند اصلی گرمایش می‌توانست در نواحی حاره به خوبی یک سیستم گردش همرفتی ساده‌ای بوجود بیاورد.

هوای سردتر و سنگین‌تری که از نواحی شمالی و جنوبی می‌آیند جایگزین هوای گرم صعودی در نواحی حاره‌ای می‌گردد. بنابراین در طبقات فوقانی جو الگوی گردش به صورت وزش هوای صعودی نواحی حاره به سمت قطب وجود خواهد داشت و در نزدیکی سطح ، هوای سرد و کم ارتفاع قطب به سمت استوا بر می‌گردد. با توجه به این حقایق که زمین به دور خود می‌چرخد، اینکه انرژی ورودی در نواحی مختلف بر حسب روزها و فصول متفاوت بوده و اینکه سطح زین با اقیانوسها و خشکیها پوشیده شده ، عملا این الگوی ساده به صورت یچیده‌ای در آمده است. این شرایط موقعیت پیچیده‌ای را ایجاد کمرد بطوری که دانشمندان برای درک جزئیات این مسئله سخت در کوشش و تلاشند.

گردش جوی بر روی کره زمین در حال دوران (اثر کوریولیس)

مفهوم کوریولیس به این معناست که چگونه در نبود اصطکاک به جای اینکه هوا خطوط هم فشار را در مسیر شیب فشار قطع کند مانند بادهای زمین گرد موازی با خطوط هم فشار می‌وزد. در گردش اثر کوریولیس هوایی را که به سمت قطب حرکت می‌کند، به سمت شرق منحرف می‌نماید. بنابراین بادهای غربی بوجود می‌آیند. هوایی که به استوا می‌وزد به سمت غرب منحرف شده و بادهای شرقی را بوجود می‌آورد. بنابراین بدون اثر اصطکاک سطح نیروی کوریولیس همراه با بودجه حرارتی جهانی ، نهایتا بادهای غربی در سطوح فوقانی جو برای تمام عرضها و بادهای شرقی را در سطوح تحتانی جو بوجود می‌آورد. هر چند اصطکاک سطحی اجازه نمی‌دهد چنین تعادل کاملی به انتها برسد.

به علت اصطکاک ، جریان نزدیک به سطح زمین با زاویه‌ای نسبت به استوا شیبهای فشار را قطع خواهد کرد. هوایی که گرم شده و صعود کرده در بالای زمین نیروی شیب فشاری کمی بزرگتر از نیروی کوریولیس شده و سپس به سمت قطب رانده می‌شود. در عرضهای بالاتر این جریان هوا سرد خواهد شد و منجر به این می‌شود که نشست کرده و به این وسیله جریان نصف النهاری کامل می‌گردد. بنابراین با وجود تمایل نیروی کوریولیس برای تشکیل یک جریان کامل مداری ، یک گردش نصف النهاری یا تبادل هوا در مسیر شمال - جنوب هنوز برقرار خواهد بود.




گردش نصف النهاری از این نوع در حقیقیت در فاصله حدود 15 درجه تا 20 درجه از دو سمت استوا وجود دارد و اجزای آن در هر نیمکره به افتخار جرج هادلی (Gerge Hadley) ، سلول هالدی نامیده می‌شود. وی در سال 1735 بادهای تجارتی شرق در عرضهای پایین را ، ناشی از گرم شدن نابرابر سطح زمین و ترکیب آن با چرخش زمین ، تشریح نمود. او در مطالعاتش حدس زد که لازم است یک حرکت جهت برقراری تعادل از غرب به شرق وجود داشته باشد. این بدان معنا است که وجود بادهای غربی یا مخالف تجارتی برای حصول اطمینان از این است که توزیع جرم زمین (سطح + جو) بطور متوسط در اطراف محور زمین ثابت مانده و حفظ شود. در غیر این صورت چرخش زمین به دور محورش غیر یکنواخت و شبیه لنگ زدن فرفره‌ای که بد می‌چرخد خواهد بود.

اثر نیروی پایستاری (Conservation)

تداوم گردش زمین به دور محورش بدان معناست که با وجود کلیه حرکتهای جوی نظیر - بادهای قوی و ضعیف ، روزهای آرام ، بادهای شمالی ، شرقی و جنوبی و نظایر آن بطور متوسط باید یک تعادل وجود داشته باشد. یعنی در سیستم جوی فرآیندهای بقایی در کار است. دو فرآیندی که برای درک مفهوم بقا مهم است عبارتند از: پایستاری تکانه زاویه‌ای مطلق و دوم پایستاری تاوایی مطلق ، تا آنجائی که به خصوصیات گردش جهانی مرتبط است هر دو این قوانین مورد توجه قرار می‌گیرند.
 

لینک مطلب  .:.     

نوشته شده توسط مهرناز در Wed 12 Sep 2007 ساعت 12:54 PM

مقدمه

کاوش در فضا با پرتاب نخستین ماهواره در سال 1957 میلادی آغاز شد. حدود سال 1961 انسان موفق شد در مدار زمین بگردد. تا کنون بیشتر سیاره‌های اصلی از نزدیک بررسی شده‌اند. ماه ، به دلیل نزدیکی به زمین ، نخستین هدف کاوشگرهای فضایی بود. در سال 1959 میلادی کاوشگر لونا 1 روسی از فاصله 5955 کیلومتری ماه گذشت. سپس در همان سال لونا2 هنگام فرود روی سطح ماه سقوط کرد و لونا 3 دور آن گشت تا نخستین عکسها را از سمت دیگر ماه ، که از زمین دیده نمی‌شود، بگیرد. در دهه‌ی 1960 چند کاوشگر آمریکایی و روسی برای ماه فرود آمدند و عکسهایی از سطح آن به زمین فرستادند. این اکتشافها و چند پرواز به مدار با سرنشین برای تمرین عملیات فضایی ، زمینه را برای نخستین فرود انسان بر سطح ماه فراهم کرد که در سال 1969 با آپولو 11 اتفاق افتاد. شش سفینه‌ی آپولو ، در مأموریتهای موفق آمیز خود ، روی 381 کیلوگرم سنگ و خاک ماه را به زمین آوردند.

گامی بزرگ برای بشر

وقتی در سال 1969 میلادی نیل آرمسترانگ ، فضانورد آمریکایی ، از واحد ماه نشین آپولو 11 به سطح ماه پا گذاشت، لحظه‌ای تاریخی بود. در مأموریتهای بعدی ، مانند چهارمین فرود کاوشگرهای آمریکایی روی ماه در 1971 ، از وسایل نقلیه‌ای برای کاوش و جمع آوری نمونه‌ها استفاده شد. واحد ماه نشین ، این نمونه‌ها را به واحد فرماندهی مدارپیما می‌برد. لایکا اولین سگ فضانورد بود که در سال 1957 با اسپوتنیک 2 به فضا رفت. این سگ دو هفته در مدار زنده ماند.

سیاره‌ی داغ

زهره نزدیک سیاره به زمین است (به فاصله‌ی حدود 4/41 میلیون کیلومتر) ولی سطح آن زیر ابرهای متراکم پنهان مانده است، به همین دلیل گر فتن تصویری واضح از آن با تلسکوپ و یا سفینه‌ی فضایی مشکل است. در 1967 کاوشگر روسی ونرا4 با چتر نجات از میان ابرهای گازی پایین فرستاده شد و اطلاعاتی درباره‌ی ترکیب آنها به زمین فرستاد.

کاوشگرهای تجسسی

طی دهه‌ی 1970 چند کاوشگر روسی روی سیاره‌ی زهره فرود آمدند و در محیط آن به اندازه گیری پرداختند. ولی در دمای سوزاننده بیش از 450 درجه سانتیگراد هیچ یک از سفینه‌ها بیش از یک ساعت دوام نیاورد. نقشه‌هایی از سیاره‌ی زهره با استفاده از رادار کاوشگرها تهیه شده است.

نقشه‌ها و عکسها

دقیقترین نقشه‌های سیاره‌ی زهره از کاوشگر ماژلان بدست آمد، که در اوت 1990 مدار زهره را طی کرد. این کاوشگر درازترین دره‌ی منظومه‌ی شمسی را کشف کرد و در ضمن که در حال اندازه گیری بود، رانش زمین در آنجا اتفاق افتاد که ثبت شد. کاوشگر مارینر 10 ، که در سال 1974 به سرعت از کنار زهره رد شد، از عطارد نیز عبور کرد و نخستین تصاویر واضح را از کره ی کوچک پر گودال به زمین فرستاد.

زندگی روی مریخ

یکی از هیجان انگیزترین تاریخ کشفهای فضایی ، در 1971 رخ داد. وقتی که کاوشگر آمریکایی مارنیر 9 تصویری از سطح مریخ به زمین فرستاد که شیارهایی مانند ستبر رودخانه را نشان می‌داد. شاید وجود این شیارها به این معنا باشد که میلیونها سال قبل در مریخ آب وجود داشته ، جو آن غلیظتر و گرمتر بوده و در نتیجه احتمال زندگی در آن وجود داشته است. در سال 1976 ، سفینه‌های آمریکایی وایکینگ 1 و 2 به مدار مریخ فرستاده شدند و کاوشگرهایی را با چتر نجات به سطح این سیاره فرستادند. سیاره‌ای که به سبب رنگ خاکش ، سیاره‌ی سرخ نام گرفته است. هر یک از این کاوشگرها نمونه‌هایی از خاک مریخ برداشتند و آزمایشهایی برای یافتن نشانه‌های زندگی در آن ، انجام دادند، نتیجه مبهم بود.

بازگشت به سیاره‌‌ی سرخ

در سال 1997 کاوشگر مارس ، پت فایندر ، غیر معمولترین فرود را انجام داد. چترهای نجات و موتورهای موشکی کوچک باعث فرود آهسته‌ی آن شدند. با استفاده از بادکنکهای بزرگ آن قدر روی سطح مریخ بالا و پایین رفت تا به حال سکون در آمد. این کاوشگر وسیله‌ی نقلیه‌ای به نام سوجرنر را که برای گردش روی سطح مریخ طراحی شده بود به کار انداخت. سوجرنر سنگهای مریخ را بررسی کرد و 550 تصویر به زمین فرستاد.

کاوشگرهای بدون سرنشین

کاوشگرهای بدون سرنشین تا به حال به تمام سیاره‌ها به جز پلوتون که از همه دورتر است، فرستاده شده‌اند. در حال حاضر مأموریتها به کند و کاو فضای دور اختصاص دارد. مارس پولارلندر که در سال 1999 میلادی پرتاب شد، حامل یک سی دی رام است که اسامی کودکانی از سراسر دنیا روی آن ثبت شده است.

در عمق فضا

در آن سوی سیاره مریخ سیاره‌های بزرگ مشتری ، زحل ، اورانوس و نپتون قرار دارند، که دورترین سیاره‌ها نسبت به زمین هستند. در سال 1973 ، نخستین کاوشگر ، پایونیر 10 به مقصد مشتری پرتاب شد. سفینه‌ی خواهر آن ، پایونیر 11 ، با استفاده از کشش مشتری ، انرژی لازم برای رسیدن به زحل را کسب کرد. وویجر 1 و 2 ، سفینه‌های مشابه بعدی نیز از همین شتاب قلاب سنگی بهره گرفتند. در سال 1979 ، وویجر 2 از کنار مشتری گذشت، در سال 1981 به زحل ، در 1986 به اورانوس و در 1989 به نپتون رسید. وویجر 2 مانند سه کاوشگر فضایی که به فضای دور رفتند، اکنون از منظومه شمسی بیرون رفته است. در سال 1995 ، سفینه‌ی گالیله به مدار مشتری رفت. در آنجا کاوشگری را آزاد کرد که با چتر نجات از میان ابرهای مشتری عبور کرد و پیش از آنکه بسوزد، اطلاعات مفصلی درباره‌ی شرایط آب و هوایی و ترکیب جو آن ارسال کرد.

کاوش در زحل و فراسوی آن

در سال 1997 میلادی ، مدار گرد کاسینی ، که کاوشگر هویگنس را به همراه داشت، به فضا پرتاب شد و در اول ژوئیه سال 2004 ، در مدار خود به گرد زحل (کیوان) رسید. کاسینی فرستادن عکسهای شگفت انگیزی را به زمین آغاز کرد و در 25 دسامبر ، هویگنس از آن جدا شد و پس از 20 روز ، در 14 ژانویه 2005 بر سطح بزرگتری قمر کیوان ، تایتان ، قرار گرفت. هویگنس پس از چند ساعت گردآوری داده‌های با ارزش درباره‌ی تایتان ، به سبب از کار افتادن باتریهای برق ، از ادامه‌ی کار بازماند، اما مدار گرد کاسینی تا 4 سال دیگر به گرد کیوان می‌گردد و داده‌ها و تصویرهای بیشتری به زمین می‌فرستد.

سفینه‌های با سرنشین

بیش از 400 فضانورد به فضا رفته و 12 نفر از آنها روی سطح ماه پا گذاشته‌اند. هدف بعدی سفینه‌های با سرنشین مریخ است. فضانوردان می‌توانند سفینه‌ای را که باید به این مأموریت برود، در یک ایستگاه فضایی بین المللی واقع بر مدار زمین ، بسازند.
 

لینک مطلب  .:.     

نوشته شده توسط مهرناز در Thu 9 Aug 2007 ساعت 2:50 PM

فضانوردان کسانی هستند که برای کار کردن در فضا آموزش می‌بینند. آنان گاهی هفته‌ها و ماهها در ایستگاههای فضایی یا سفینه‌های فضایی به پژوهشهایی ویژه می‌پردازند.

دیدکلی

آزمایشهایی که فضانوردان انجام می‌دهند به کشف آنچه در فضا وجود دارد یا تأثیر شرایط فضا بر زمین کمک می‌کند. از سال 1961 میلادی ، که نخستین سفر فضایی انسان انجام شد، فضانوردان توانسته‌اند روی ماه راه بروند و در مدار زندگی کنند.

توماس

کار در فضا

کار در سفینه فضایی شامل نگهداری و تعمیر ابزارها ، آزمایشهای علمی و پرتاب و تعمیر ماهواره‌ها است. برای آنکه فضانوردی بتوانند با سفینه فضایی پرواز کند، باید دوره‌ی اموزش خلبانهای ارتش را بگذراند. متخصصان سفینه‌های فضایی مهندسان یا دانشمندانی تراز اول هستند.

نیروهای شدید

فضانوردان باید برای شرایط غیر عادی فضا آماده شوند. ابتدا باید آموزش ببینند که چگونه در برابر نیروی گرانش (نیروی شدیدی که هنگام برخاستن سفینه باعث می‌شود انسان وزن خود را شش برابر وزن معمول احساس کند)، مقاومت کنند. برای عادت کردن به کمبود گرانش در فضا ، فضانوردان در محفظه‌های بسیار بزرگ آب و هواپیماهای بلند پرواز که احساس بی وزنی را به وجود می‌آورند، تمرین می‌کنند.

بیماری فضا

بیش از چهل درصد فضانوردان چند روز اول دچار بیماری فضازدگی می‌شوند؛ زیرا بی وزنی روی حس تعادل آنها اثر می‌گذارد. همچنین کمبود گرانش به تدریج گلبولهای قرمز خون فضانوردان را که حامل اکسیژن هستند کاهش می‌دهد و باعث خستگی می‌شود.

ورزشگاه فضایی

ممکن است به سبب کمبود گرانش در فضا ، قد فضانوردان تا پنج سانتیمتر بلندتر و قلب ، ماهیچه‌ها و استخوانهای آنها ضعیف شود. این تغییرها را می‌توان با برنامه غذایی خاص و انجام دادن تمرینهای ورزشی روزانه و منظم در ورزشگاهی درون سفینه مهار کرد.

لباس فضایی و توپ نجات

لباس فضایی ای. ا. یو. فضانورد را هنگامی که خارج از سفینه کار می‌کند، از تابشها حفظ می‌کند. توپ نجات مخصوصی را برای جابجایی فضانوردان به سفینه‌ای دیگر ، در مواقع اضطراری طراحی کرده‌اند.

حد مجاز پرتوگیری

سفینه‌های فضایی پیوسته در معرض بیماران ذره‌های پرتوزایی هستند که بطور معمول جو زمین جلوی آنها را می‌گیرد. هر فضانوردی با خود ابزاری دارد که مقدار پرتویی را که در معرض آن است، اندازه می‌گیرد. حد مجاز پرتوگیری در طول عمر انسان صد راد (واحد تابش) است. این حد مدت زمانی را که یک فضانورد می‌تواند در فضا به سر برد محدود می‌کند و مأموریتهای فضایی به مریخ یا سیاره‌های دور دیگر را که بیش از دو سال به طول می‌انجامد، به خطر می‌اندازد. وقتی سفینه در معرض تابش مستقیم خورشید باشد، دما در فضا بین 200- درجه تا بیش از 100 درجه سانتیگراد در نوسان است محفظ دمای پایدار در سفینه فضایی بسیار مهم است و این کار به همان روش دستگاههای تهویه‌ی هوا در ساختمانهای روی کره‌ی زمین ، انجام می‌شود. در فضا شب و روز وجود ندارد؛ ولی فضانوردان برای آنکه بدانند چه وقت کار و چه وقت استراحت کنند برنامه روزانه خود را در دوره‌ای زمانی که به اندازه شبانه روز زمین است، تنظیم می‌کنند.
 

لینک مطلب  .:.     

نوشته شده توسط مهرناز در Tue 7 Aug 2007 ساعت 6:32 PM

مقدمه

تا کنون سه نوع اصلی فضاپیما ساخته شده است: ماهواره ، کاوشگر بدون سرنشین و فضاپیمای با سرنشین. همه‌ی فضاپیماها برای رفتن به فضا به موشکهای قوی نیاز دارند.

ماهواره‌ها

ماهواره‌ها ، فضاپیماهای بدون سرنشینی هستند که دور مدار زمین می‌گردند. آنها برای پژوهش درباره‌ی سیاره‌ی ما ، ارتباطات ، پیش بینی وضع هوا یا مثل تلسکوپ فضایی هابل ، برای اکتشافهای کیهانی به کار می‌روند. در این فضاپیماها دستگاههایی مانند گیرنده‌ها و فرستنده‌های رادیویی ، دستگاههای اندازه گیری ، دوربین و رایانه کار گذاشته شده است. انرژی لازم برای کار دستگاههای درون ماهواره ، از صفحه‌های خورشیدی فراهم می‌شود که انرژی نور خورشید را به الکتریسیته تبدیل می‌کنند.

فضاپیمای گرانت فوبوس

روباتها در فضا

از فضاپیماهای روباتی ، که به کاوشگر معروف‌اند، برای عبور از کنار سیاره‌های دیگر ، پیمودن مدار این سیاره‌ها یا نشستن روی آنها استفاده می‌شود. در این کاوشگرها دوربینها و ابزارهایی برای جمع آوری اطلاعات علمی و فرستادن آنها به زمین وجود دارد. این اطلاعات بصورت جریانی از علائم رادیویی به زمین فرستاده می‌شود. کاوشگرها موتورهای موشکی کوچکی دارند که به هنگام تغییر مسیر یا برای کاهش سرعت پیش از ورود به مدار زمین ، روشن می‌شوند، بعضی کاوشگرها وسیله‌ای برای نشستن روی سطح سیاره‌ها می‌فرستند که با استفاده از ترمز موشکی و چترهای نجات ، به آرامی فرود می‌آید.

سفرهای فضایی با سرنشین

نخستین فضاپیمای با سرنشین ، آپولو بود که در سال 1969 میلادی ، فضانوردان را به ماه برد. پس از آن ایستگاههای فضایی مداری و شاتلهای فضایی ساخته شدند. سفینه‌های با سرنشین باید هوا ، غذا و آب کافی برای زنده نگهداشتن و کار چند ماهه‌ی فضانوردان را در فضا همراه داشته باشند. مواد تازه را از زمین می‌توان با فضاپیماهای بدون سرنشین فرستاد. این سفینه‌ها می‌توانند در فضا به فضاپیمای با سرنشین متصل شوند.

موشکها

فضاپیماها برای رسیدن به سرعت لازم ورود به مدار زمین یا گریز از گرانش زمین ، به موشک پرتابی نیاز دارند. این موشکها اغلب سه بخش یا مرحله دارند. وقتی سوخت یک بخش تمام می‌شود، آن بخش سقوط می‌کند و بخش دیگر روشن می‌شود.

شاتلهای فضایی

شاتل فضایی مثل موشک بلند می‌شود و مثل هواپیما می‌نشیند و حداکثر با سرعت 28 هزار کیلومتر بر ساعت حرکت می‌کند و نخستین شاتل فضایی به نام کلمبیا به زمان سازمان فضایی آمریکا (ناسا) در سال 1981 پرتاب شد. این پرتاب نشان داد که می‌توان به جای ساختن یک موشک جدید برای هر سفر فضایی ، موشکی را با قابلیت استفاده‌ی دوباره برای پرتاب سفینه به کار برد. شاتل محموله‌ی خود را به مدار پرتاب می‌کند، سرعت شاتل هنگام پرتاب بسیار تعیین کننده است. اگر سرعت خیلی زیاد باشد، ماهواره در فضا به پرواز در می‌آید و اگر خیلی کند باشد به زمین سقوط می‌کند.
 

لینک مطلب  .:.     

نوشته شده توسط مهرناز در Tue 7 Aug 2007 ساعت 6:30 PM

مقدمه

هزاران سال است که آدمیان همواره شبها به آسمان نگاه کرده‌اند، زیرا آسمان بسیار زیباست. هزاران ستاره در سراسر آن پراکنده‌اند که بعضی از آنها درخشانتر از ستارگان دیگرند. این ستارگان به آسمان طرحی می‌دهند که هر شب یکسان است و خیلی آهسته اما به طور پیوسته تغییر می‌کند. آسمان زیباست، زیرا ماه در آن نمودار است. ماه ، مانند ستارگان ، تنها بصورت نورانی جلوه نمی‌کند. گاهی به شکل دایره‌ای کامل و نورانی دیده می‌شود و گاهی به صورت نیم دایره ، یا یک هلال نورانی. هر شب در میان ستارگان حرکت می‌کند. در نیمه یک شب ممکن است به ستاره‌ای معین بسیار نزدیک و در نیمه شب دیگر از آن بسیار دور باشد.

در آسمان پنج شیء ستاره مانند دیده می‌شوند که از ستاره‌ها پر نورترند. آنها را عطارد (تیر) ، زهره (ناهید) ، مریخ (بهرام) ، مشتری (اورمزد) و زحل (کیوان) می‌نامیم. آنها نیز هر شب در میان ستارگان حرکت می‌کنند. پیشینیان این پنج شیء نورانی را سیاره نامیدند. سبب این نامگذاری آن بود که این اشیاء را در آسمان سرگردان می‌دیدند. ماه را هم سیاره می‌پنداشتند. حتی خورشید را نیز که در روز می‌تابید سیاره می‌دانستند.

ستاره دنباله‌دار هالی

عقاید پیشینیان در مورد اجرام آسمانی

به عقیده آنان بر روی هم هفت سیاره وجود داشت.
دانشمندان قدیم ، که هر شب آسمان را بررسی می‌کردند، دریافتند که سیاره‌ها در مسیری منظم حرکت می‌کنند و ماه در مسیری به شکل دایره در آسمان حرکت می‌کند و از کنار یک ستاره می‌گذرد و در اندکی بیشتر از 27 روز دایره‌ای کامل را می‌پیماید و دوباره در نزدیکی همان ستاره ظاهر می‌شود. به این ترتیب ، امکان پیش بینی فراهم شد. ماه مسیر خود را همواره تکرار می‌کرد، و آنها که ستارگان را مشاهده می‌کردند، یعنی اخترشناسان ، می‌توانستند جا و شکل ماه را ، در یک روز معین در آسمان ، پیش بینی کنند. سیاره‌های دیگر مسیرهایی پیچیده‌تر داشتند. گاهی در همان جهت ماه حرکت می‌کردند، و گاهی ممکن بود هر کدام مدتی در خلاف جهت ماه حرکت کنند و سیاره‌ها با سرعتهای متفاوتی حرکت می‌کردند، اما حرکت همه آنها آهسته‌تر از ماه بود.

مشاهده‌های پی در پی سیاره‌ها نیز مسیرهای منظم حرکت آنها را نشان می‌داد و پس از چندی پیش بینی حرکت و محل هر سیاره امکانپذیر شد. حتی رویدادهای غیر معمولی ، مانند خورشید گرفتگی (کسوف) و ماه گرفتگی (خسوف) ، نیز قابل پیش بینی بود، خورشید گرفتگی هنگامی روی می‌داد که ماه از برابر خورشید می‌گذشت. اخترشناسان توانستند هنگام وقوع این رویداد را پیش بینی کنند. ماه گرفتگی هنگانی روی می‌داد که ماه و خورشید در دو طرف متفاوت زمین قرار می‌گرفتند و سایه زمین بر روی ماه می‌افتاد. انسان از سه هزار سال پیش توانست خورشید گرفتگی و ماه گرفتگی را پیش بینی کند.

دانستن اینکه هر سیاره آسمان پیوسته در مسیر معینی حرکت می‌کند به انسان قدیم آرامش می‌داد، زیرا نشان می‌داد که دستگاه عالم به شکل منظمی کار می‌کند، و اگر دستگاه عالم در آسمان منظم باشد، احتمالا در زمین هم منظم خواهد بود. با این همه ، هرچند وقت یک بار ، ناگهان اتفاقی غیرمعمول در آسمان روی می‌داد، اتفاقی که قابل پیش بینی نبود. آیا این نشان می‌داد که دستگاه عالم دچار نقص شده است؟ آیا این نشان می‌داد که در زمین نیز اتفاقی غیر معمول روی خواهد داد؟

دنباله‌داران

مشاهده می‌شد که هرچند وقت یک بار شیء نورانی جدید ، که هیچ شباهتی به اشیای دیگر آسمان ندارد، در آسمان شب ظاهر می‌شود. این شیء مانند ستاره‌ها و سیاره‌ها ، به صورت یک نقطه نورانی نبود. مانند خورشید یا ماه کامل یک دایره نورانی روشن نیز نبود. این شیء بزرگتر از ستارگان بود، اما حدود مشخصی نداشت. به انبوهی از مه نورانی شباهت داشت که جویباری از نور مه آلود به شکل منحنی به آن وصل بود و هر چه به انتهای جویبار نزدیکتر می‌شد نورش ضعیفتر می‌شد. به نظر می‌رسید که ستاره‌ای کرکدار با گیسوهایی نورانی در اطراف آن. یونانیان قدیم آن را آسترکومت (asterkomet) نامیدند که در زبان آنها به معنی "ستاره مودار" بود. امروزه در کشورهایی که زبان آنها ریشه لاتینی دارد قسمت دوم کلمه یونانی را نگاه داشته‌اند و این ستاره را کومت (comet) نامیده اند. اخترشناسان ایرانی هم آن را ذوذنب یا دنباله‌دار نامیده‌اند.

در مرکز ستاره دنباله‌دار ، گاهی یک نقطه روشن ، مانند ستاره ، وجود دارد که به آن هسته می‌گویند. نور مه آلودی که هسته را در بر گرفته است سر و نور مه آلو دی که دنباله ستاره را تشکیل داده است دم نامیده می‌شود. اخترشناسان قدیم نمی‌توانستند زمان پدید آمدن ستاره دنباله دار یا محل پیدا شدن آن را در آسمان پیش بینی کنند. مسیر آن را در آسمان و زمان و محل ناپدید شدنش را نیز نمی‌توانستند پیش بینی کنند.

شناسایی مسیر دنباله‌داران و عقاید مردم

حتی پس از آنکه اخترشناسان توانستند حرکت تمامی اشیای دیگر آسمان را بشناسند و سبب خورشید گرفتگی و ماه گرفتگی را توضیح دهند، باز هم درباره ستارگان دنباله‌دار در شگفتی بودند. ستاره دنباله‌دار در آسمان پدید می‌آمد، مسیری را می‌پیمود و سرانجام ناپدید می شد. هر چه بیشتر به منظم بودن مسیر حرکت اشیای دیگر در آسمان پی می‌بردند، از ستارگان دنباله‌دار بیشتر می‌ترسیدند. از این رو ، تصور می‌کردند که پیدا شدن دنباله‌دارها در آسمان ممکن است سبب رویدادهای ناخوشایندی ، مانند قحطی یا جنگ یا مرگ افراد مهم ، در زمین شود. هرگاه ستاره دنباله‌داری پدیدار می‌شد، مردم یقین می‌کردند که به زودی پیشامدهای ناگواری در زمین روی خواهد داد (که البته همیشه روی می‌دهد). مردم فکر می‌کردند که پدیدار شدن ستاره دنباله‌دار در واقع هشداری است برای پیشامدهای بد ، و بار دیگر که ستاره دنباله‌داری دیده می‌شد، خیلی بیشتر می‌ترسیدند.

برخی رویدادهای مهم همزمان با رؤیت دنباله‌داران

برای مثال ، در 44 سال پیش از میلاد مسیح (یعنی 665 سال پیش از هجرت پیامبر اسلام) ، ستاره دنباله‌داری در آسمان دیده شد و اتفاقا همان سال هم دیکتاتور معروف روم ، ژولیوس سزر ، به قتل رسید. در سال 1066 میلادی (445 هجری شمسی) نیز که ویلیام (William) ، دوک نورماندی (Normandy، سرزمینی در شمال غربی فرانسه) ، به انگلستان هجوم برد و آن کشور را فتح کرد و به نام ویلیام اول (ویلیام فاتح) بیست سال بر آن سرزمین فرمان راند، ستاره دنباله‌داری در آسمان دیده شده بود. برای مردم انگلیس این رویداد فاجعه بود، اما ستاره دنباله‌دار برای ویلیام پیروزی و خوشبختی به ارمغان آورده بود. حتی امروزه نیز کسانی که با رویدادهای آسمانی آشنایی علمی ندارند از ستارگان دنباله‌دار می‌ترسند. فکر می‌کنند که ستاره دنباله‌دار بدبختی می‌آورد یا نزدیک شدن پایان جهان را هشدار می‌دهد.

نتیجه

واقعیت این است که ستارگان دنباله‌دار نیز اشیایی هستند مانند اشیای دیگر آسمان و هیچ گونه تأثیری بر زمین و خوشبختی یا بدبختی مردمان ندارند. اما تا هنگامی که نمی‌دانستند این ستارگان چه هستند، از کجا می‌آیند، کجا می‌روند یا چه عاملی سبب پدیدار شدن آنها می‌شود، از آن می‌ترسیدند.
خوشبختانه اخترشناسان کم کم پاسخ این پرسشها را پیدا کردند و امروزه مردمان دانش اندوخته هیچ گونه نگرانی از ستاره دنباله‌دار ندارند.
 

لینک مطلب  .:.     

نوشته شده توسط مهرناز در Fri 3 Aug 2007 ساعت 7:27 PM

مقدمه

در پی "عصر بیرونی" با فاصله کمی از آن ، نیمه دوم قرم پنجم هجری با درخشش چهره یک دانشمند بزرگ دیگر و ادامه حرکتهای پژوهشی و اکتشافات چشمگیری در زمینه ریاضیات و ستاره شناسی قرار دارد: این دوران در کتاب "مقدمه‌ای بر تاریخ علم" سارتن بنام "عصر عمر خیام" خوانده می‌شود. او در پی توصیفی که از شرایط دنیای علم در شرق و غرب جهان آن روز به عمل می‌آورد، درباره اعتبار فراوان علمی کارهای خیام در زمینه ریاضیات سخن گفته و بعد به چگونگی پژوهشها و رصدهای او در امر نجوم پرداخته و چنین می‌گوید:




(... در 1074- 75 سلطان جلال الدین ملکشاه سلجوقی او را به رصدخانه جدید رس (یا نیشابور ، یا اصفهان) دعوت کرد تا تقویم ایرانی را اصلاح کند: 365 روز = 5 روز + (30×12) روز. این تقویم پس از تسلط مسلمین جای خود را به تقویم اسلامی داده بود. تقویم خیام به تاریخ جلالی (گرفته شده از نام جلال الدین ملکشاه) موسوم است، مبدأ آن 10 رمضان 471 ق= 16 ماری 1079 م بود. راجع به اصلاح خیام تفسیرهای متعددی وجود دارد که هر کدام بر میزان معینی از دقت دلالت دارد، ولی به هر صورت ، تقویم خیام بسیار دقیق بود، احتمالا دقیقتر از تقویم گریگوری. شاید درسترین تفسیر یکی از سه تفسیر زیر و دومی محتملتر از هم است. راجع به هر کدام اول مأخذ ، سپس تعداد کبیسه‌ها و در آخر میزان خطا را ذکر کرده ...).

سارتن در جلد دوم کتاب خود بار دیگر درباره تقویم جلالی خیام می‌نویسد: سده یازدهم با موفقیت بزرگی به پایان رسید: یعنی با تاریخ جلالی عمر خیام ... تاریخ جلالی نه تنها در شرق ، بلکه در غرب هم بی رقیب ماند.

رصدخانه ری یا نیشابور (زیج ملکشاهی)

از جمله فعالیتهای ارزنده نجومی در ایران می‌توان ایجاد رصدخانه بزرگ ری یا نیشابور یا اصفهان را در زمان ملکشاه سلجوقی دانست، مدارک موجود و از جمله زیج ملکشاهی حاکی از آنست که دانشمندان بزرگی چون عمر بن ابراهیم الخیامی ، ابوالمظفر اسفزاری ، میمون بن نجیب الواسطی و تعدادی دیگر سرگرم بررسیهای علمی و تحقیقات وسیع در زمینه ستاره شناسی و اصلاح تقویم و تاریخ بوده‌اند. بنای رصدخانه بزرگ زمان ملکشاه سلجوقی را همه سال 467 ذکر کرده‌اند، ولی در مورد محل بنای آن که ری بوده یا نیشابور یا اصفهان اشاره مستقیم و روشنی وجود ندارد.

ابن اثیر در این باره اشاره‌ای دارد

ابن اثیر در حوادث سال 467 آورده است که در این سال نظام الملک و سلطان ملکشاه جماعتی از بزرگان و منجمین را گرد آوردند تا نوروز را در اول حمل مستقر ساخته و پیش از آن تاریخ نوروز در نیمه برج حوت واقع بود و این عمل سلطان مبدأ تقویم‌ها شد. در همین سال رصدی برای سلطان ملکشاه ترتیب یافت و جماعتی از بزرگان منجمین در عمل آنم شرکت کردند و از آن جمله بودند عمر بن ابراهیم الخیامی و ابوالمظفر الاسفزاری و میمون النجیب الواسطی و جز آنان. در ترتیب این رصد مال بسیار خرج شد و تا سال وفات ملکشاه یعنی 485 دائر بود و بعد از وفات او متروک ماند.)

این رصدخانه و رصدبندی را در اصفهان ، نیشابور ، ری و مرو نوشته‌اند، به نظر می‌رسد ترتیب رصدخانه در اصفهان مسلم باشد، زیرا از دو قرن پیش در این شهر رصدخانه‌های دیگری ایجاد شده و از سوی دیگر این شهر پایتخت دولت بود.

فعالیتهای رصدی در قرن ششم

بنا بر نوشته (وصاف الحضره) در سال 527 هـ.ق به توسط حکیم حسام الدین سالار و حکیم اوحدالدین انوری و عبدالرحمن خازنی رصدخانه زیجی که به شاهی مشهور بود ساخت شد. همچنین می‌نویسد در سال 556 به توسط حکیم فریدالدین ابویحیی علی بن عبدالکریم التالولی رصد و زیجی که مشهور به زیج علائی بود تأسیس شد، لیکن مکان و محل آنها را ذکر نکرده است.
 

لینک مطلب  .:.     

نوشته شده توسط مهرناز در Tue 24 Jul 2007 ساعت 3:36 PM

مقدمه

کشف اینکه جهان در حال گسترش است، یکی از انقلابهای فکری بزرگ قرن بیستم بود. حتی نیوتن و انیشتین تصور جهان گسترش یابنده را نداشتند. مدلهایی برای تبیین عالم توسط اندیشمندان صورت گرفته‌اند؛ در اینجا پاره‌ای از این مدلها را عرضه می‌کنیم.

اولین مدل ارائه شده

اولین مدل ریاضی برای عالم توسط انیشتین صورت گرفت؛ در مدل ایشان عالم مسدود (فضای بسته و بدون مرز) و کروی و در عین حال ایستاست، و به نام جهان استاتیک انیشتین آن را می‌شناسیم؛ هنگامی که انیشتین مشغول ساختن معادلات ریاضی برای این مدل بود، بطور اشتباهی "ثابت کیهانی شناختی" را در معادله خویش وارد کرد؛ و از طرفی نیرویی بنام پاد گرانش معرفی کرد که برخلاف دیگر نیروها ، از منبع خاصی ناشی نمی‌شد، بلکه در کالبد فضا - زمان نهفته بود؛ انیشتین بعدا از این کارش افسوس خورد. این مدل ؛ جهان را نه در حال انقباض و نه انبساط می‌داند و به عبارتی دیگر جهان نه کوچکتر و نه بزرگتر می‌شود.

مدل دویستر

مدل دویستر ، که از پس انشتین وضع شد، ادامه کارهای انشتین بود؛ بعلاوه هویل تز جهان ساکن و نامحدود را ارائه داد و از طرفی فرضیه جهان نوسانی توسط تولمان وضع شد و ساندیچ آن را بسط داد، و افزون آنکه کسانی امثال، هابل مدل جهان را محدود و گسترش یابنده پیشنهاد کرده اند.

مدلهای فریدمان

از میان مدلهای موفق دیگر می‌توان به مدلهای فریدیمان دانشمند روسی اشاره کرد؛ این مدلها در واقع بر اساس همان معادلات انیشتین استوار است، منتها فریدیمان ثابت کیهان شناختی و نیروی پاد گرانش را در معادلات و نظریات خویش وارد نکرده است؛ در این باره به توضیحات استاد هاوکینگ ، می‌پردازیم:

"هر چند فریدمان تنها یک مدل ارائه داد، اما سه نوع مدل مختلف وجود دارد که بر دو فرض اساسی فریدمان مبتنی هستند. در نوع اول (که فریدمان ارائه کرد) جهان با سرعت نسبتا کمی در حال گسترش است و جاذبه گرانشی بین کهکشانهای مختلف باعث کندی گسترش شده و سرانجام آن را متوقف می‌سازد. آنگاه کهکشانها بسوی یکدیگر شروع به حرکت می‌کنند و جهان انقابض می‌یابد. و...در دومین مدل ، جهان چنان با آهنگ تند گسترش می یابد که جاذبه گرانشی هرگز قادر به باز داشتن آن از انبساط نیست، هر چند اندکی از سرعت آن می‌کاهد ... .

و بالاخره راه حل سومی نیز وجود دارد که در آن ، سرعت گسترش جهان به اندازه‌ای است که گیتی از فروپاشی بپرهیزد ... . مشخصه بارز اولین نوع مدل آن است که جهان در پهنه فضا ، بیکرانه نیست، اما فضا خود حد مرزی ندارد. گرانش چنان نیرومند است که فضا را به دور خود خم کرده و کم و بیش چیزی مثل سطح زمین بوجود آورده است. اگر روی سطح زمین در جهت معینی به راه بیفتیم هرگز به مانعی غیر قابل بوجود آورده است. اگر روی سطح زمین در جهت معینی به راه بیافتیم، هرگز به مانعی غیر قابل عبور یا پرتگاهی بر کرانه آن بر نخواهیم خورد، اما عاقبت به همان نقطه شروع خواهیم رسید. در نخستین مدل فریدمان ، فضا همچون مثال بالاست، اما بجای آنکه مثل سطح زمین دو بعد داشته باشد، سه بعدی است.

بعد چهارم آن یعنی زمان نیز در امتداد خود محدود و معین است، اما همچون پاره خطی است که آغاز و انجامی دارد. اگر نسبیت عمومی را با اصل عدم قطعیت مکانیک کوانتومی در هم آمیزیم، فضا و زمان ، هر دو می‌توانند معین بود، و در عین حال هیچ انتها و مرزی نداشته باشند. در نخستین نوع از مدلهای فریدمان ، که منبسط می‌شود و فرو می‌پاشد. فضا مثل سطح کره زمین بر روی خود خمیده است و بنابراین در امتداد خود متناهی است. در دومین نوع از مدلها ، که برای همیشه گسترش می‌یابد، فضا به گونه‌ای دیگر و همانند سطح یک زین خمیده است. بنابراین ، در این حالت فضا نامتناهی است. سرانجام در سومین نوع از مدلهای فریدمان ، گسترش جهان با سرعت بحرانی انجام می‌پذیرد، فضا تخت و مسطح (و در نتیجه نامتناهی) است.

کدامیک از مدلهای فریدمان تصویر واقعی جهان ماست؟

آیا سرانجام جهان از انبساط باز خواهد ایستاد و منقبض خواهد شد یا آنکه برای همیشه منبسط خواهد شد؟ برای پاسخ دادن به این سوال باید نرخ کنونی انبساط جهان و چگالی متوسط فعلی‌اش را بدانیم. اگر چگالی از مقدار بحرانی معینی که بوسیله نرخ انبساط تعیین می‌شود، کمتر باشد، جاذبه گرانش ضعیف‌تر از آنست که بتواند گسترش عالم را متوقف کند. اگر چگالی از آن مقدار بحرانی بیشتر باشد، روزی گرانش جهان را از گسترش باز خواهد داشت و باعث فروپاشی آن خواهد گردید."

البته، در حال حاضر برای تعیین مقدار دقیق دو پارامتر ، نرخ کنونی انبساط جهان و چگالی متوسط جهان ، با مشکلاتی مواجه هستیم، هر چند که بطور تقریب ، برخی از اندیشمندان ، مقادیری ایستا ، بزودی زیر تأثیر گرانش شروع به انقباض می‌کند؛ و اگر فرض کنیم جهان در حال گسترش است، اگر سرعت آن بطور نسبی پایین باشد، سرانجام نیروی گرانش موجب توقف و سپس انقباض آن خواهد گردید.

یا به عبارتی دیگر اگر نیروی گرانش از انبساط جهان بتدریج بکاهد، بالاخره روزی انبساط متوقف می‌شود و انقباض و فرو ریختگی آغاز می‌گردد. در صورتی که جهان با سرعتی بیش از یک سرعت بحرانی در حال گسترش باشد، گرانش هرگز نخواهد توانست آن را متوقف کند و جهان تا ابد به گسترش خود ادامه خواهد داد. به هر صورت ، این سوال مطرح می‌گردد که کدامیک از این تئوریها در حال حاضر می‌توانند بهترین کاندیدای پاسخ برای چگونگی و سرنوشت پایانی کائنات باشد؟!

سرنوشت کائنات

قدر مسلم کیهان شناسی مدرن با یافته‌های علمی بسیاری که در دست دارد، همراه با توافق اکثریت پژوهشگران طراز اول در سطح جهان ، می‌توان به این نظریه باور داشت که گسترش جهان در نهایت روزی متوقف می‌گردد و جهان دچار انقباض می‌شود و مقارن آن فرو ریختگی مجموعه‌ها و زیر مجموعه‌های جهان یعنی کهکشانها و منظومه‌ها شروع می‌شود. و تکیه همگان بر این است که میدان گرانشی کل جهان ، (چگالی کنونی جرم جهان و یا جاذبه گرانشی متقابل ماده) انبساط جهان را کند می‌کند و در نهایت متوقف خواهد ساخت و جهان دچار فرو ریختگی عظیم خواهد گشت و در نهایت به شکل سیاهچاله در خواهد آمد و ... .

مدل باز

جهان همیشه در حال انبساط ، که در نهایت به جهان سرد و بی رمق منجر می‌شود، بنام "مدل باز" هم خوانده می‌شود و کسانی امثال لیف شیتز و تنیکوف هم از این "مدل باز" جانبداری کرده‌اند؛ عکس نظریه "مدل باز" بنام "مدل بسته" هم خوانده می‌شود که چنانچه توضیح دادیم در این مدل بسته ، جهان روزی دچار انقباض و فرو ریختگی می‌گردد و این نظریه توسط استاندارد کیهان شناسی مورد پیش بینی و تأیید قرار گرفته است.

انقباض بزرگ "Big Crunch"

کرنگ به معنی در هم شکسته است، Crunch نیز دقیقا به همین معنی است. "Big Crunch" را تخریب بزرگ و انقباض بزرگ نیز معنی کرده‌اند، در واقع Big Crunch همان نظریه انشتین در مورد بسته شدن مجدد جهان است؛ به نظر بعضی از دانشمندان پس از Big Crunch مجددا یک Big Bang (یا مهبانگ) رخ خواهد داد و دوباره آغازی دیگر. بسیاری از دانشمندان می‌پرسند که اگر ما به این دوره انفجار و خرد شدگی معتقد باشیم مهبانگی را که ما از آن مطلعیم چندمین مهبانگ است؟ و آیا اصولا چنین سوالی می‌تواند صحیح باشد، وقتی که مبدأ زمانی ما از شروع مهبانگ است؟

از دیدگاه عده‌ای از دانشمندان ، بر اثر عمل و عکس العمل دو نیروی گرانشی (حاصل از مجموعه اجرام آسمانی) و انبساطی (حاصل از انفجار بزرگ) امکان دارد که در هر شصت هزار میلیون سال یکبار انفجار بزرگ بوقوع بپوندد. در واقع مهبانگ (انفجار بزرگ = بانگ اکبر = Big-Bang) در مبدأ جهان و "Big Crunch" را مهگرنگ (انقباض بزرگ) معنی کرده‌اند که در پایان جهان است.
 

لینک مطلب  .:.     

نوشته شده توسط مهرناز در Tue 24 Jul 2007 ساعت 3:33 PM

مقدمه

اگر در شب پر ستاره در فضای آزاد قرار بگیرید متوجه خواهید شد که ستارگان تغییر مکان می‌دهند. اگر به مدت چند دققه به ستاره یا گروه ستارگان خاصی از نزدیک ستون یا ساختمان بلندی نگاه کنید متوجه این حرکت خواهید شد. در طی مشاهده‌ای طولانی‌تر متوجه خواهید شد که برخی از ستارگان مثل خورشید و ماه ظاهرا در شرق طلوع کرده و به تدریج در آسمان بالا می‌آیند و پس از طی پهنه آسمان در افق غربی غروب می‌کنند.

اگر در نیمکره شمالی به دقت بسوی شمال و در نیمکره جنوبی بسوی جنوب نگاه کنیم متوجه خواهیم شد که بعضی از ستارگان غروب یا طلوع نمی‌کنند، بلکه در طول تمام شب آسمان را دور می‌زنند. اینها را ستارگان "گرد قطبی" می‌نامند، زیرا ظاهرا حول دو محور موسوم به قطبهای سماوی شمال و جنوب در آسمان گردش می‌کنند. اینکه چه ستارگانی (ستارگان گرد قطبی) در تمام طول شب قابل رؤیت هستند به محل رصد بستگی دارد، برای مثال با نگاه به آسمان از آمریمای شمالی یا اروپا خواهیم دید که صورت فلکی دب اکبر ، آسمان شمالی را بطور پیوسته دور می‌زند و هرگز پایینتر از افق قرار نمی‌گیرد؛ بنابراین صورت فلکی مزبور از نوع گرد قطبی است.







مشاهده باز هم بیشتر نشان می‌دهد که همه ستارگان حول محورهای نامرئی گردش می‌کنند. ارتفاع یا فرازی که این محروهای نامرئی در آن قرار دارند به موقعیت ناظر در سطح زمین بستگی دارد. مثلا در مورد فردی که از نیویورک رصد می‌کند، محور نامرئی (قطب سماوی شمالی) تقریبا در نقطه وسط فاصله بین افق شمالی و بالای سر او قرار می‌گیرد. پیدا کردن این محور نامرئی در نیمکره شمالی نسبتا آسان است، زیرا خوشبختانه ستاره قطبی (ستاره جدی) خیلی نزدیک به آن قرار دارد.

البته هنگام شب وقتی به آسمان خیره می‌شوید باید بخاطر داشته باشید که: در این کره هر ستاره نیست که گردش می‌کند، بلکه بخاطر یک بار چرخش زمین حول محورش در هر 24 ساعت ، چنین به نظر می‌رسد که گویی در این مدت ستاره یک بار گردش کرده است.

صرف نظر از اینها ، رصد در طی دو شب متوالی نشان می‌دهد هر ستاره 4 دقیقه زودتر از شب قبل از طلوع می‌کند. با نظاره کردن مداوم ستارگان طی هفته‌ها و ماهها آشکار می‌شود که تمام کره هر ستاره ظاهرا بطور کامل آسمان را دور می‌زند. این تغییر مکان تدریجی از آنچه که طی 24 ساعت ملاحظه می‌کنیم کاملا متمایز است و به این دلیل رخ می‌دهد که زمین نه فقط حول محور خود بلکه در طی یک سال به دور خورشید نیز گردش می‌کند. این امر دلیل تغییرات فصلی صورتهای فلکی است. با رجوع به نقشه‌های آسمان می‌بینیم که در یک زمان معین صورتهای فلکی مربوط به شمال ، جنوب ، شرق و یا غرب در هر یک از فصلهای سال متفاوت هستند.

صورتهای فلکی

ستارگان در آسمان شب بصورت نقشها یا گروههایی دیده می‌شوند که صورتهای فلکی نام دارند. هیچ کس نمی‌داند چه شخصی برای اولن بار نقشهای ستاره‌ای را برای تشکیل صورتهای فلکی تنظیم کرد. مواردی را که می‌دانیم به 4000 سال قبل ، یعنی به دوران بابلیان مربوط می‌شود. حدود 280 سال قبل از میلاد ، یک شاعر یونانی به نام آراتوس سولی درباره صورتهای فلکی اشعاری سروده است و این اشعار قدیمیترین توصیف موجود از آنهاست. نخستین تصاویر صورتهای فلکی نیز روی مجسمه‌ای رومی حک شده است که به "کرخ آتلانت فارنس" مشهور است و اکنون در موزه‌ای در ناپل نگهداری می‌شود. مجسمه نشان می‌دهد که اطلس (شخصیت اسطوره‌ای) به سطح کره‌ای که بر بالای سر اوست که در آن زمان یونانیها می‌شناختند، نقش بسته است. پنج صورت فلکی دیگر در اثر تحولات زمان از آن محو شده است.

چینیها و مصریان باستان نیز برای صورتهای فلکی و همچنینی برای ستارگان درخشان منفرد مثل شعرای یمانی ، تصاویری داشتند. تصاویر مصریان روی جهان نمای مسطح "دندرا" که اکنون در موزه پاریس قرار دارد، ثبت شده است. تصاویر چینیها و مصریها با تصاویر یونانیها کاملا فرق دارد. فقط معدودی از تصاویر مصریها قابل تشخیص هستند، زیرا بعدها هنرمندان مصری در نمونه سازی از تصاویر خیلی قدیمی که الآن موجود نیستند، دچار اشتباه شده‌اند.

صورتهای فلکی راهنما (قراول)

انسانهایی که در نیمکره شمالی زندگی می‌کنند، نسبت به آنها که در نیمکره جنوبی هستند خوش شانس‌ترند، زیرا صورتهای فلکی بسیاری در آسمان نیمکره شمالی وجود دارند که اشکال کاملا متمایزی داشته و باز شناخت آنها آسان است. وقتی این صورتهای فلکی قابل تشخیص شدند محل صورتهای فلکی دیگر نزدیک به آنها نیز وضوح کمتری دارند، به آسانی کشف می‌گردد.

ستارگان دب اکبر

شاخص‌ترین صورت فلکی آسمان شمالی ، دب اکبر (خرس بزرگ) نام دارد. تمشاگران اولیه آسمان تصورات روشن و زنده‌ای داشتند و به همه صورتهای فلکی ، از جمله صورتهای فلکی منطقة البروج اسامی حیوانات ، اشیای مشهور و یا اسامی شخصیتهای اسطوره‌ای را داده بودند. در واقع ، صورت فلکی خرس بزرگ جز دم آن ، زیاد شبیه به خرس نیست.

نحوه یافتن دب اکبر

برای یافتن این صورت فلکی ابتدا جای آن را در نقشه ستارگان پیدا کنید و سپس در یک شب بدون مهتاب و با هوای صاف آن را در آسمان جستجو کنید. ابتدا بگذارید چشمانتان به تاریکی عادت کند. این کار سه یا چهار دقیقه طول می‌کشد. رو به شمال بایستید و با توجه به آن وقت شب از سال به دقت هفت ستاره‌ای را که آن صورت فلکی از آنها تشکیل شده است، جستجو کنید. در پاییز ، در اوایل شب ، دب اکبر در پایین افق قرار می‌گیرد و مثل دیگ بزرگی به نظر می‌رسد که دارای دسته‌ای خمیده است. ولی در بهار این صورت فلکی در بالای سر بهصورت وارونه قرار می‌گیرد و تشخیص شکل آن تا اندازه‌ای دشوار می‌شود. در واقع دیگر این صورت فلکی بصورت کج قرار می‌گیرد.

در این صورت فلکی دو ستاره که نسبت به دسته "دیگ" از بقیه دورترند "قراولان" نامیده می‌شوند، زیرا اگر خط واصل بین آنها را تا پنج برابر امتداد دهیم به ستاره قطبی (جدی) خواهیم رسید. هرگاه توانستید صورت فلکی دب اکبر را تشخیص دهید و از حرکتهای فصلی آن آگاه شوید، آنگاه خواهید توانست در شب جهت شمال را به درستی تعیین کنید. ولی بخاطر داشته باشید که در داخل و یا حومه شهرها ، نور چراغها و هوای دود آلود ، مانع دیدن ستارگان کم نور می‌شود و فقط رؤیت ستارگانی ممکن می‌گردد که صورتهای فلکی پرنورتری را تشکیل می‌دهند.

ستاره قطبی

با شروع از صورت فلکی دب اکبر همراه با استفاده از نقشه ستارگان ، جای صورتهای فلکی دیگر را تشخیص داد. در آسمان شبهای زمستان با ایستادن رو به جنوب ، صورت فلکی جبار (شکارچی) یکی از صورتهای فلکی است که محل آن را می‌توان به آسانترین وجه پیدا کرد. سه ستاره‌ای که "بند شمشیر جبار" را تشکیل می‌دهند در جهت شرق و رو به پایین ، به سمت ستاره شعرای یمانی که درخشانترین ستاره در آسمان است، قراول رفته‌اند.

رصد صورتهای فلکی

جبار (شکارچی) ، صورت فلکی بسیار جالبی است که پر از اجرام قابل رؤیت با چشم غیر مسلح است. ستاره یدالجوزا که "شانه راست جبار" را تشکیل می‌دهد، یک ستاره سرخ بسیار شاخص از نوع ستارگانی است که به "غول سرخ" مشهورند. این ستاره از لحاظ درخشندگی در آسمان در مرتبه دوزادهم قرار دارد. اندازه آن خیلی بزرگتر از خورشید است. قطر این ستاره سه برابر قطر خورشید است. همچنین یدالجوزا ستاره متغیری است و درخشندگی آن بین قدرهای 0.3 و 1.1 تغییر می‌کند. ستاره درخشان دیگری که همان رنگ رخ یدالجوزا را دارد، الدبران است که در صورت فلکی مجاور یعنی ثور قرار دارد.

ستاره رجل الجوزا بر عکس یدالجوزا و الدبران ستاره‌ای بسیار داغ و با رنگ سفید مایل به آبی است یکی از گوهرهای واقعی آسمان ، سحابی بزرگ است، که در صورت فلکی جبار و درست در زیر سه تاره واقع در کمربند آن قرار دارد. با چشم غیر مسلح این سحابی مانند یک لکه غبار تیره‌ای دیده می‌شود، ولی از میان دوربین بطور واضح و بصورت ابر سبز رنگی قابل رؤیت است. این سحابی جزء کهکشان راه شیری است و منطقه‌ای است که ستارگان جدید در آن تولد می‌یابند.

جرم دیگری که با چشم غیر مسلح که بصورت لک غبار تیره دیده می‌شود و در صورت فلکی امراة المسلسه قرار دارد. این جرم یکی از نزدیکترین کهکشانها به کهکشان راه شیری است و بیش از دو میلیون سال نوری با ما فاصله دارد. وقتی در فضای آزاد به این اجرام نگاه کنید به زودی در خواهید یافت که با اندکی خیره شدن به یک طرف آنها رؤیت بهتری ممکن می‌گردد. علت آن است که کناره‌های مردمک چشم در مقایسه با وسط آن ، نسبت به نور ضعیف حساسترند.

اسامی ستارگان

بیشتر ستارگان نیز مانند صورتهای فلکی نامگذاری شده‌اند. اکثر این نامگذاریها توسط یونانیها و اعراب انجام شده است. گر چه ستاره شناسان هنوز هم از این اسامی استفاده می‌کنند، ولی در عمل ترجیح می‌دهند از یک روش علمی که در سال 1603 توسط یوهان بایر (1625-1572) ستاره شناس آلمانی ابداع شد، استفاده کنند. بایر ستارگان هر صورت فلکی را با شروع از درخشانترین آنها ، با حروف یونانی: α (آلفا) ، β (بتا) ، γ (گاما) و غیره نامگذاری کرد. در این روش شعرای یمانی ، آلفای دب اکبر ، یدالجوز ، آلفای جبار و ستاره رجل ، بتای جبار تلقی می‌شود. البته الفبای زبان یونانی محدود است و برای ستارگان زیادی که کشف شده ، ستاره شناسان روشهای دیگری را برای نامگذاری ابداع کرده‌اند.
 

لینک مطلب  .:.     

نوشته شده توسط مهرناز در Sun 15 Jul 2007 ساعت 6:26 PM

• ماه از زمین چقدر فاصله دارد؟
• چرا فاصله ماه و زمین تغییر می‌کنید؟
• چرا خورشید و ماه طلوع و غروب می‌کنند؟
• اندازه ماه چقدر است؟
• هلال و بدر چگونه ایجاد می‌شود؟
• ماه طی چه مدت یک دور کامل به دور زمین می‌گردد؟
• آیا ماه نیز شب و روز دارد؟
• چرا جزر و مد اتفاق می‌افتد؟
• چرا ماه به روی زمین سقوط نمی‌کند؟
• مه‌گرفت یا خسوف چیست؟
• خورگرفت یا کسوف چیست؟
• آیا ماه آب و هوا را تحت تاثیر قرار می‌دهد؟
• مردم در زمانهای قدیم از ماه چه تصوری داشتند؟
• سطح ماه چه وضعیتی دارد؟
• مشخصات دهانه آنشفشانهای ماه چیست؟
• منظور از دریاهای ماه چیست؟
• آیا در سطح ماه رشته کوه وجود دارد؟
• با چشم غیر مسلح چه چیزهایی را می‌توان در سطح ماه دید؟
  
  

مقدمه

کره ماه تنها قمر کره زمین است. که هیچگونه حیاتی در آن یافت نمی‌شود و پوشیده از سنگ است. قطر ماه از قطر زمین خیلی کوچکتر است. و فاصله آن از زمین تقریبا 380 هزار کیلومتر می‌باشد. گودالهای زیادی در سطح ماه دیده شده است که احتمالا در اثر برخورد شهاب سنگها با آن بوجود آمده‌اند. اینکه ماه قبل یا بعد از زمین بوجود آمده یا همزمان با آن هنوز معلوم نیست ولی عمر متوسط آن از 4 میلیارد سال بیشتر است. نیروی جاذبه همانند زمین بر روی ماه نیز وجود دارد. پدیده طبیعی خسوف یا ماه گرفتگی در ماه اتفاق می‌افتد.

انسان می‌تواند روی ماه راه رود، زیرا سطح ماه از نوعی رسوب ماسه سنگی نرم از سنگهای خرد شده ، غبار و گرد و خاک پوشیده شده است. عمق این رسوب در برخی نقاط چند سانتیمتر و در برخی نقاط دیگر تا 10 متراست. زیر این طبقه رسوبی سنگهای محکمتر قرار دارند. انسان پیاده یا سواره جداکثر چند سانتیمتر در این رسوب فرو می‌رود. بر اساس کاوشهای جدید از سطح ماه فرضیه‌های فرو رفتن فضانوردان در غبار ماه و خفگی در برف عمیق تأیید نشد.

اثر کفشهای فضانوردان یا چرخهای ماه پیما بر سطح ماه پس از گذشت میلیاردها سال باز هم پیدا خواهد بود، زیرا طوفان و بارانی در سطح ماه وجود ندارد که آنها را از بین ببرد. تنها برخورد اجرام آسمانی می‌تواند این اثرات و رد‌پاها را مختل یا محو کند.

سطح ماه در واقع در طول هزاران سال آینده که مورد اصابت اجرام آسمانی بزرگ و کوچک قرار خواهد گرفت، تغییر خواهد کرد. در مورد زمین سطحش همواره دستخوش فرسایش و تغییر است و برای همین آثار تمدنهای باستانی تا حدودی محو و نابود شده است. یکی دیگر از شگفتی عجیب ماه ، به دلیل گرانش ضعیفش نداشتن جوی متراکم است. به عبارتی گازها از جو ماه فرار کرده‌اند و ماه فاقد اتمسفر است.

چشم اندازهای ماه

این همسایه ما دارای دو چشم انداز کاملا متفاوت است:

دریاهای تاریک

لکه‌هایی که با چشم عادی و غیر مسلح روی سطح ماه مشاهده می‌شوند به شکل اقیانوس به نظر می‌رسند که به همین خاطر دریا نامیده شده‌اند. می‌دانیم که نیروی جاذبه ماه کوچک و آنقدر کم است که قادر به نگاه داشتن آب و هوا نیست، بنابراین ماه هیچگاه دارای اقیانوس نبوده. دریاهای ماه (مناطق تاریک یا ماریا) مطوحی عظیم و کاملا خشک از سنگ گدازه‌ها هستند. این گدازه‌ها میلیاردها سال پیش در بخشهایی از سطح سفید ماه که مملو از دهانه‌های آتشفشانی بوده سرازیر شده و روی قسمتهایی از آنها را پوشانیده است. سپس این حجم عظیم گدازه‌ها سد شده‌اند. در حال حاضر چون مانند سابق اجرام آسمانی زیادی در فضا وجود ندارد ، دریاهای ماه به ندرت مورد اثابت گلوله‌های آتشین و بزرگ فضایی واقع می‌شوند. بطوری که این مناطق تاریک ، دارای دهانه‌های آتشفشانی بسیار کمتری نسبت به چشم اندازهای سفید قدیمی هستند. دریاهای ماه به زبان لاتین نام گذاری شده‌اند.

دریای شرقی Mare Orientale اقیانوس طوفانها Oceanus Procellarum دریای باران Mare Imbrium دریای ابرها Mare Nubium دریای رطوبت Mare Humorum دریای شادی Mare Sererenitis دریای آرام Mare Tranquilitatis دریای شهد Mare Nectaris دریای حاصلخیزی Mare Foecunditatis دریای بخارها Mare Vaporum دریای خطرها (بلایا) Mare Crisium دریای اسمیت Mare Smythii دریای کناره Mare Marginis دریای امواج Mare Undarum دریای کف آلود Mare Spumans دریای مسکو Mare Moscoviense دریای استعداد Mare Ingenii دریای جنوبی Mare Australe دریای سرما Mare Frigoris دریای هامبولت Mare Homboldtianum خلیج کوچک رنگین کمان Sinus Roris خلیج کوچک شبنم Sinus Iridum خلیج کوچک سیلها Sinus Roris خلیج کوچک میانه Sinus Aestuum باتلاق عفونت Palus Putredinis دریاچه رویاها Lacus Somniorum دریاچه مرگ Lacus Mortis باتلاق بیماریها Palus Epidemiarum

دهانه‌های آتشفشانی

از تعدادی از دهانه‌های آتشفشانی ، پرتوهای درخشان بصورت شعاعی به خارج ساطع می‌شود. مثلا دهانه‌های تیخو ، کوپر نیکوس و کپلر دارای این این خاصیت هستند. جمعا تا کنون 60 دهانه آتشفشانی از این نوع شناسایی شده‌اند. برخی از این پرتوها 1000 کیلومتر طول و کیلومترها عرض دارند و احتمالا این پرتوهای درخشان ، نوعی گرد و غبار نورانی‌اند که به هنگام برخورد یک جرم آسمانی به سطح ماه به خارج پرتاب شده‌اند.

در کنار دیواره‌های گرد و دایره مانند دهانه‌های آتشفشانی در سطح ماه همجنین سلسله جبالی ممتد و طولانی وجود دارد. این رشته کوهها با نامهایی مشابه رشته کوههای معروف زمین از قبیل رشته کوههای کارپات ، آپناین و آلپ نامگذاری شده‌اند. کوهستانهای ماه بجز تشابه اسمی ، وجه مشترک چندانی با کوهسارهای زمین ندارند. این کوهها مانند کوههای زمین از چین خوردگیها و در هم فرو رفتن قسمتهای مختلف بوجود نیامده‌اند، بلکه کناره‌های قیفهای حاصله از برخورد اجرام آسمانی عظیم به سطح ماه هستند.

هلال و بدر چگونه تشلیل می‌شود؟

خورشید خود می‌درخشد، ماه را از اینرو می‌بینیم که خورشید به آن می‌تابد. اگر آن روی ماه که به سوی ماست، بطور کامل مورد تابش خورشید قرار گیرد، ما ماه را بصورت قرص کامل و به عبارت دیگر در حالت بدر مشاهده می‌کنیم. اگر نور خورشید فقط قسمتی از آن روی ماه را که بسوی ماست در بر گیرد، ما ماه را بر حسب میزان تابش نور بصورت هلال باریک نوری ، نیم قرص و یا به صورت یک گلوله تقریبا گرد نورانی می‌بینیم.

این پدیده‌های نوری را فازها یا صورتهای مختلف ماه می‌نامند. هنگامی که ماه در جهت تابش خورشید قرار گیرد، دیده نمی‌شود، زیرا در تابش شدید خورشید محو می‌گردد و علاوه بر این ، آن روی ماه که بسوی ماست مورد تابش واقع نمی‌گردد. این وضعیت را ماه نو می‌نامیم. اکنون ماه بر روی مدار خود به حرکت ادامه می‌دهد و پس از چند روز به طور محسوسی در سمت چپ و یا در شرق خورشید واقع می‌شود.

در این وضعیت قسمت کوچکی از نیمه رو به زمین ماه ، تحت تابش نور خورشید قرار می‌گیرد. در این دوران ماه را در اوایل شب بصورت داس باریکی که البته روز به روز بر قطر هلال آن افزوده می‌شود، مشاهده می‌کنیم، زیرا در این وضع ماه بعد از خورشید غروب می‌کند. تقریبا یک هفته پس از ماه نو ، از دید ناظر زمینی ، ماه دقیقا از پهلو مورد تابش نور خورشید واقع می‌شود. در این حالت انسان نیمی از ماه را تاریک و نیم دیگر را روشن می‌یابد؛ این وضعیت نیم ماه افزاینده یا ربع اول نامیده می‌شود. دوباره یک هفته بعد ، ماه از دید این ناظر ، دقیقا در مقابل خورشید قرار می‌گیرد.

در این حالت ماه به صورت قرص کامل نورانی می‌شود ، که به آن بدر (یا در اصطلاح عامیانه ماه شب چهاردهم) می‌گویند. از این حالت به بعد از قطر قسمت نورانی ماه کاسته می‌شود. تقریبا هفت روز پس از بدر ، دوباره نیم ماه دوم یا ربع آّخر حادث می‌شود. ماه در این حالت از دید ناظر زمینی اکنون در سمت راست یا در غرب خورشید قرار دارد و به عبارت دیگر قبل از طلوع خورشید در آسمان صبحگاهی پدیدار می‌شود، تا بالاخره دوباره به وضعیت ماه نو می‌رسد.
 

لینک مطلب  .:.     

نوشته شده توسط مهرناز در Sun 15 Jul 2007 ساعت 6:24 PM

مقدمه

به این علت که عبارت «مردان سبز کوچک» بصورت فکاهی برای توصیف موجودات احتمالی از جهانهای دیگر آورده شده است، با گزارشهایی که از موجودات کوچک انسان نما در اطراف سفینه‌های فضایی مفروضه می‌رسد، با احتیات فوق العاده برخورد می‌شود. با این همه شاهدان عینی که چنین موجوداتی را مشاهده کرده‌اند و این همه گزارشهایی که از نقاط کاملا مجزا در جهان واصل شده است، دیگر جایی برای شک در موضوع نمی‌ماند. به علاوه ، توصیفات به قدری در جرئیات بهم شباهت دارند که امکان قلابی بود همه‌شان عملا صفر است.

دکتر «هرمن اوبرث» دانشمند موشکی عالی مقام آلمانی که برای دولت آلمان غربی به تحقیق درباره به اصطلاح بشقابهای پرنده پرداخته است ، یکی از آنهایی است که به بیان اعتقادشان پرداخته‌اند که اشیا پرنده ناشناس توسط موجودات هوشمندی طرح ریزی و کنترل می‌شوند. از آنجا که اکثر بشقابهای پرنده شکل دیسک مانندی داشته و قطری در حدود 25 پا و کنبدی 5 الی 6 پایی در مرکز دارند، اگر تصور کنیم که گردانندگان آنها بایستی از نظر جثه کوچک اندام باشند، به خطا نرفته‌ایم. شواهد هم نشان می‌دهد که حقیقت چنین است!

رانندگان کامیون (مکان: کاراکاس در ونزوئلا)

صبح روز 28 نوامبر سال 1954 گوستاو گونزالس و کمکش خوزه پونس در یک کامیون کاراکاس را به مقصد پتاره که حدود بیست دقیقه با هم فاصل دارند را ترک کردند. ساعت 2 بعد از نیمه شب بود، به استناد شهادت ( با قسم به انجیل) آنها که بعدا در بایگانی پلیس ضبط شد، این دو مرد پس از پیمودن یک سوم راه به پیچ تندی رسیده و دیده بودند که راهشان توسط یک شئی نیمکره‌ای درخشان که حدود 4 یا 5 پا از جاده فاصله داشت و بحالت معلق بود ، مسدود شده است.

گونزالس و پونس از کامیون پیاده شدند تا از نزدیک این وسیله نقلیه غیر عادی را ببینند. گنزالس این اشتباه را که که یک مرد کوچک را که به طرفش می‌دوید، گرفت. او بعدها به پلیس گفت که می‌خواست آن مرد را بعلت سد کردن معبر تسلیم قانون کند و اضافه کرد که از سبکی وزن آن دچار تعجب شده بود، چون به تخمین او بیش از 35 پوند وزن نداشت. او شرح داد که مرد کوچک جز یک پارچه که کمرش را می‌پوشاند چیز دیگری بر تن نداشت و رنگ پوستش تیره و بدنش پوشیده از موهای زبر و کوتاه بود.

گونزالس ضربه‌ای بیش از حد تحملش دریافت کرد. او 15 پا آنطرف‌تر به زمین برخورد کرد. پونس به طرف مقر پلیس که یک چهار راه آن طرف‌تر بود دوید و همانطور که می‌دوید مشاهده کرد که دو موجود انسان نمای کوچک به طرف سفینه درخشان می‌دوند ... . در حالی که مقداری گیاه که ظاهرا از ریشه کنده بودند را نیز با خود حمل می‌کردند. گونزالس که از سقوطش خون آلود و نیمه هوشیار بود، وقتی دید موجود کوچولو به طرفش می‌آید چاقویش را از جیبش خارج کرد و ضربه‌ای به شانه آن موجود زد، ولی چاقو بدون اثر برگشت و چیزی به گونزالس اصابت کرد ... .

در هر صورت او موفق به فرار شد و در حالی که تلو تلو می‌خورد به طرف مقر پلیس حرکت کرد. وقتی آن دو مرد داستانشان را برای پلیس تعریف کردند با این ظن مواجه شدند که مست هستند، ولی آزمایشهای پزشکی هم نشان دادند که این دو مرد نه تنها مست نیستند بلکه در سلامت کامل روانی هستند و فقط دچار کمی شوک شده‌اند. به آنها آرام بخش خورانده شد و قبل از شهادت و قسم به آنها اجازه داده شد کمی استراحت کنند.

تأییدیه قصه عجیب آنها از منبع غیر منتظره دیگری هم آمد. دو روز بعد از حادثه ، یکی از پزشکان عمومی که آن دو را مورد معاینه قرار داده بود، اقرار کرد که وقتی ار یک عیادت اضطراری به خانه‌اش باز می‌گشته است شاهد این برخورد عجیب بوده است، او آنقدر که وقوع حادثه برایش محرز شود صبر کرده بود تا مبادا در گیر یک تبلغات نا‌خاسته شود. ولی بخاطر ماهیت و اهمیت مشهود قضیه ، تصمیم گرفت در صورتی که مقامات کاراکاس هویت او را مخفی نگاه دارند به تصدیق گفته آن مردان بپردازد. این تنها مورد از این که در ونزوئلا منشأ گرفته باشد نبود. چرا که آمریکای جنوبی صحنه ملاقاتهای بیشماری توسط اشیاء پرنده ناشناس بوده است.

یک شیی عظیم و براق (مکان: هالسینگ بورگ در سوئد)

از کشور سوئد ، جراید به نقل گزارشهای پیرامون حادثهای که در 20 دسامبر 1958 -کمی مانده به ساعت سه بامداد- برای دو مرد جوان اتفاق افتاد پرداختند. آن دو مرد وقتی از یک مجلس رقص به خانه باز می‌گشتند، برای بررسی یک شی عظیم و براق که در محوطه بازی کنار جاده فرود آمده بودند، توقف کردند. آن دو مرد که یکی شان راننده کامیون و 25 ساله و دیگری یک دانشجوی 30 ساله بود. بطرف آن جسم عجیب رفتند. نوعی سفینه به شکل دیسک بر روی پایه‌های فلزی کوتاه -حدود 3 فوت- بالای سطح زمین قرار گرفته بود. بعدها آن دو به مقامات گفتند که چهار موجود خاکستری رنگ یا خاکستری پوش به قد تقریبی 4 فوت آنها را گرفتند.

مرد دانشجو توانست خود را رها ساخته و به ماشین برسد و دیوانه وار شروع به بوق زدن کرد به امید آنکه کسی به کمکشان بیاید. راننده کامیون هم تا آنجا که می‌توانست تقلا می‌کرد، ولی فهمید به هیچ وجه از پس این حریفان کوچولو بر نمی‌آید. او توانست با زوهایش را به دور یکی از تابلوهای راهنمایی و رانندگی بپیچد و خود را نگاه دارد بطوری که آنها نتوانند او را از تابلو جدا کنند. بعد از کلنجاری که به گفته دو نفر 7 یا 10 دقیقه بطول انجامید، مهاجمان از صحنه گریختند و سفینه درخشان با سرعت در شب ناپدید شد و قهرمانان ما را که رهسپار شهر (هالسینگ بورگ) بودند را ترک کردند. راننده کامیون که اسمش (هانس گوستاوسون) بود گفت:


یک چیز را درباره این تجربه وحشتناک هیچگاه فراموش نمی‌کنم و آن بوی تهوع آور موجودات فوق است که مکررا به یاد خواهم آورد.

نور چشمک زن در باهیا بلانچا (مکان: ناهیه باهیا بلانچا در ونزوئلا)

در 7 می 1955 روزنامه کاراکاسس به اسم (ال یورنیورسال) به درج داستانی عجیب _و به نقل از یک مهندس برجسته_ از یک سفینه دیسکی شکل پرداخت که در زمینی واقع در ناهیه متروکه (باهیا بلانچا) روی داده بود. یک نور چشمک زن در رأس گنبد کوتاهی که روی سفینه بود، می‌درخشید. یک درب کوچک در کنار سفینه باز بود و مهندس ما خود را با فشار داخل آن کرده بود. او به مقامات مسئول گفت که سه مرد کوچک را در یک محوطه مدور دیده بود. آنها ملبس به جامه‌های یکپارچه قهوه‌ای رنگ و تنگ بودند و یکی شان پشت صفحه کنترل نشسته و دو تای دیگر روی مبلهای منحنی شکل و کوتاهی دراز کشیده بودند. هر سه نفر آنها مرده بودند. به تخمین او قدشان بیش از چهار پا نبود، با پوستی به رنگ قهوه‌ای تیره و چشمانی متمایل به زرد.

مهندس ما با دوستانش به آن محل می‌روند، ولی وقتی بدانجا می‌رسند، سفینه رفته بود. آنها از روی تصورشان تصویری از آن یا چیزی نظیر به آنرا کشیدند. تنها مدرک محسوسی که به دستشان رسید، چند توده کوچک از ماده‌ای خاکستری رنگ بود که در صورت لمس شدن داغ می‌شد. آنها بنا به در خواست دولت آن ماده را تحویل دادند و هرگز نتوانستند بفهمند که آن ماده چه بود و چه بر سر آن آمد.

صدای پارس سگ برای ... (مکان: دهکده کاروبل در فرانسه)

از دهکده کاروبل در فرانسه خبری از « ماریوس دویلد» 34 ساله که کارگر ذوب آهن «بلانک میسرون» است، واصل شد. روز دهم سپتامبر سال 1954 بود و ساعت تازه از 5.10 شب می‌گذشت که «دوایلد» صدای پارس سگش را از بیرون منزل شنید. خانه او در نزدیکی خط راه آهن قرار داشت و روی هم رفته می‌شد، بدان عنوان «کلبه محقر» را داد. با این شک که دزد آمده است، او چراغ قوه‌اش را برداشت و آرام از در عقبی خارج شد.

در تاریکی شب می‌توانست بطور مبهم نوعی شی عظیم الجسه را در نزدیکی مسیر خطوط آهن تشخیص دهد. صدائی ناهنجار از آنسو بگوش می رسید و ماریوس درمانده فقط به نگاه قناعت می‌کرد. سگ در حال خزیدن به صاحبش نزدیک شد و درست در همان لحظه وی صدای قدمهائی را شنید. او بعدها به مقامات مسئول گفت از آنجا که او در مرز بین فرانسه و بلژیک زندگی می‌کند، گمان می‌کرده که قاچاقچیان به آن اطراف آمده‌اند. یک لحظه بعد بزرگترین شوک زندگیش را تجربه کرد. تا چراق قوه‌اش را روشن نمود، نور آن بر روی دو موجود کوچولو و عجیب که لباسی شبیه لباس غواصان با کلاهخودی بزرگ بر سرشان پوشیده بودند، افتاد.

همانطوری که او برای بستن دروازه باغ خیز بر می‌داشت تا از در رفتن آنها جلوگیری کند دریافت که توسط پرتو سفیدی که از شیئی روی مسیر راه آهن می‌تابید، در جا خشک شده است. او به آن تابش شدید خیره شد بود و ظاهرا قادر به حرکت نبود. وقتی نور خاموش شد، یعنی چند ثانیه بعد موجودات کوچک و شیء عجیب دیگر رفته بودند و دیگر اثری هم از سگ نبود! تحقیقات بعدی توسط مسئولان نشان داد که چیزی با سنگینی قابل ملاحظه‌ای روی تیرهای چوبی خظ آهن قرار گرفته بوده است. آثار به جامانده در فواصل ، مرتب و تازه بودند، آنهم در روی خطوط آهنی که ماهها بود که کاری بر رویشان انجام نشده بود!!! برخی از تیرها و سنگها به قدری سوخته بودند که با لمس کردن ، خرد و خاکشیر می‌شدند. اینها همه شواهد محسوسی بودند که از آن شیی و سرنشینان عجیب و کوچک باقی مانده بود. حال به راستی آنها سگ را برای چی با خود بردند!!!

دختری شاهد فرود (مکان: هاسل باخ در آلمان)

مردی به نام هرلینکه شهردار اسبق هاسل باخ در آلمان به مسئولین اطلاع داد که او و دختر نوجوانش شاهد فرود یک سفینه بشقاب مانند در یک محوطه باز کنار جنگلی که آنها پس از مراجعت از دوچرخه سواری در آنجا نشسته بودند شده‌اند. شهادت قسم خورده آن شهردار سابق و دخترش شامل شرحی از مردان کوچکی که بسیار مشابه توصیفات سایر نقاط جهان بود، می‌باشد. یعنی قد در حدود 5.3 تا 4 فوت ، ملبس به لباسهای براق سراسری با کلاهخود ... و در این مورد چراقهای آبی در جلوی لباسهایشان وصل بوده است. آنها قبل از اینکه به سفینه مراجعت کرده و از برابر آنها ناپدید شوند. برای چندین دقیقه در روشنایی روز دیده شده بودند. و چندین نفر از اهالی آن منطقه این سفینه اسرار آمیز را مشاهده کرده بودند و به پلیس گزارش داده بودند. تمام آنها بدون اینکه همدیگر را دیده باشند و یا بشناسند ، مشخصات مشابهی داده بودند.

انفجاری در یک پناهگاه ساحلی (ایالت اونتاریو در کانادا)

از مجله داخلی شرکت معادن آهن استیپ راک با مسئولیت محدود در کنار دریاچه استیپ راک ، واقع در ایالت اونتاریوی کانادا ، یکی از جالبترین و صریحترین گزارشها از این دسته واصل شده است. بطور خلاصه این خبر حاوی رویدادی است که توسط یک مهندس معدن و همسرش در دوم ژوئیه 1950 کمی قبل از غروب آفتاب اعلام شده است. آنها با اتومبیل به قسمتی از دریاچه که به خلیج ساوبیل معروف است و یک پناهگاه ساحلی دور افتاده و متروک می‌باشد، رفته بودند. اتومبیل آنها در زیر درختان و بنابراین خارج از دید رس پارک شده بود. آنها آتش کوچکی افروخته و در حال دم کردن چای بودند که ناگهان هوا شروع به جنبش کرد. مثل اینکه انفجاری در آن نزدیکی رخ داده باشد. مهندس که قادر به تعیین محل مزاحمت نشده بود، به بالای صخره‌ای که مشرف به خلیج بود، رفت و به اطراف نگاهی انداخت.

از میان یک شکاف که در بالای تخته سنگ بزرگی قرار داشت، او می‌توانست یک نوع وسیله نقلیه درخشان که روی سطح آب و حدود شششصد یارد دورتر آرام گرفته بود ، را مشاهده کند. همسرش هم در آن بالا به او پیوست و متفقا حدود ده دقیقه نظاره‌گر آن شی عجیب بودند. آنها در اظهاراتشان تصدیق کردند که دریچه‌هایی از گنبد کوتاه روی سفینه گشوده شد و هشت یا نه موجود شبیه انسان از آن دریچه خارج شدند. این زوج قطر سفینه را حدود 40 تا 50 فوت تخمین زدند که در قسمت تحتانی مسطح بود و دارای گنبدی 15 فوتی در داخل حلقه‌ای حدودا در فوت پهنا داشت. موجودات ریز نقش ، مردانی دارای قدی کمتر از چهار فوت بودند. همگی جز یکی کلاههای آبی روشن بر سر داشتند. آن فرد استثنا کلاهخود قرمز پوشیده بود و چون در دریچه بالای گنبد قرار داشت، فقط از سینه به بالای او رویت می‌شد.

آن زوج به مقامات مسئول گفتند که مجودات فوق بصورت انقباضی و تقریبا مکانیکی حرکت می‌کردند. چند نفر از آنها یک شیلنگ یا لوله سبز رنگ را داخل آب فرو کرد و بعد از چند دقیقه همگی به داخل سفینه برگشتند و دریچه‌ها را بستند و سفینه بطور مستقیم به هوا رفت. طبق اظهارات این زوج شاهد آن جسم در حالیکه سرعت می‌گرفت رنگش از مخلوط قرمز و آبی به سفید درخشان تغییر می‌یافت و در عرض تقریبا بیست ثانیه از نظر آنها محو شده بود.
 

لینک مطلب  .:.     

نوشته شده توسط مهرناز در Sat 7 Jul 2007 ساعت 12:40 PM

مقدمه

ستارگان متولد می‌شوند، میلیونها یا میلیاردها سال می‌درخشند و سپس می‌میرند. هر ستاره چرخه حیات چند مرحله‌ای دارد که در خلال آنها اندازه و دمایش شدیدا تغییر می‌کند. جرم هر ستاره (میزان ماده موجود در ستاره) تعیین کننده اصلی درازای عمر ستاره و نحوه تکامل آن می‌باشد. هر چه جرم ستاره بیشتر باشد، در واکنشهای هسته‌ای گازهایش را سریعتر می‌سوزاند و زودتر می‌میرد. پر جرمترین ستارگان برای چند میلیون سال دوام می‌آورند. آنهایی که جرم کمتری دارند، می‌توانند تا دهها میلیارد سال بدرخشند.






بطور کلی ستارگان دارای مراحل مختلف ، جنینی ، کودکی و جوانی و پیری هستند. پس از اکتشاف برابری جرم و انرژی توسط انیشتین ، دانشمندان تشخیص دادند، که کلیه ستارگان باید تغییر و تحول یابند. هر ستاره هنگامی که نور (انرژی) پخش می‌کند مقداری از ماده خویش را مصرف می‌کند. ستارگان همیشگی نیستند، روزی به دنیا آمده‌اند و روزی هم از دنیا خواهند رفت. اختر فیزیکدانان بر این باورند، که در بعضی کهکشانها ، از جمله کهکشان راه شیری ، ستارگان نوزاد بسیاری در حال تولد هستند، افزون بر آن که ، پژوهشگران اظهار می‌دارند که تکامل ، تخریب و محصول نهایی یک ستاره ، به جرم آن بستگی دارد. در واقع سرنوشت نهایی ستاره که تا چه مرحله ای از پیشرفت خواهد رسید با جرم ستاره ارتباط مستقیم دارد.

نحوه تشکیل ستاره

گوی آتشین موردنظر در نظریه انفجار بزرگ ، حاوی هیدروژن و هلیوم بود، که در اثر انفجار بصورت گازها و گرد و غباری در فضا بصورت پلاسمای فضایی متشکل از ذرات بسیاری از جمله الکترونها ، پروتونها ، نوترونها و نیز مقداری یونهای هلیوم به بیرون تراوش می‌کند. با گذشت زمان و تراکم ماده دربرخی سحابیها شکل می‌گیرند. این مواد متراکم رشد کرده و توده‌های عظیم گازی را بوجود می‌آورند که تحت عنوان پیش ستاره‌ها معروفند و با گذشت زمان به ستاره مبدل می‌شوند. بسیاری از این توده‌ها در اثر نیروی گرانش و گریز از مرکز بزرگ و کوچک می‌شوند، که اگر نیروی گرانش غالب باشد، رمبش و فرو ریزش ستاره مطرح می‌شود و اگر نیروی گریز از مرکز غالب شود، احتمال تلاشی ستاره و شکل گیری اقمار و سیارات می‌رود.

جمعیت ستارگان

پس از مهبانگ ، ماده جهان از نقطه انفجار در تمام جهات به خارج پاشیده شد. ناپایداریهای مختلف باعث ناهمگنی در مواد اولیه شده و نیروی سخت ثقل ، سطوح چگالتر را به شروعهای کهکشانها کشاند. در میان کهکشانها ، ناپایداریهای دیگری موجب بوجود آمدن ابرهای بزرگی از H و He برای شروع انعقاد در ستارگان گردید. با نزدیکتر شدن ماده به طرف مرکز ثقل ستاره پروتونی (Proton Star) گرما حاصل شده است. سرانجام ، دانسیته ماده به اندازه کافی بالا رفته و دماهای بسیار زیاد برای شروع گداخت جهت تولید انرژی ستارگان بدست آمده است.

نسل اول ستارگان

اولین نسل ستارگان تشکیل شده به نام ستارگان جمعیت III خوانده می‌شوند. آنها بسیار سنگین و اساسا حاوی He ، H و دارای عمرهای نسبتا کوتاه هستند. واکنشهای هسته‌ای که در این ستارگان انجام گرفت، عناصر جدیدی را بوجود می‌آورد که در نتیجه سوخت لازم برای سنتز هسته‌ای در نسلهای بعدی ستارگان تأمین گردد. در حال حاضر از ستارگان جمعیت III در کهکشان ما ، وجود ندارد.

نسل دوم ستارگان

نسل بعدی ستارگان تشکیل شده تحت عنوان ستارگان جمعیت II ، مشابه حالت ستارگان جمعیت III ولی به مواد متفاوت حیات خود را شروع کردند. بجای فقط He و H ، ستارگان جمعیت II همچنین دارای تقریبا یک درصد عناصر سنگینتر مانند کربن و اکسیژن بودند.

نسل سوم ستارگان

نسل سوم ستارگان به نام جمعیت I دارای 5 - 2 درصد عناصر سنگینتر از He و H هستند. خورشید ، مثالی از یک ستاره جمعیت I است.

تکامل یک ستاره

گفتیم که تکامل تدریجی یک ستاره بستگی به ترکیب اولیه آن ستاره و جرم مواد آن دارد. خورشید ما ، ستاره‌ای زرد و نسبتا با جرم کم ، به عنوان مرجع است. یک ستاره ، در طی مدت زیادی از عمر خود در ترتیب اصلی قرار می‌گیرد. برای یک ستاره با جرم خورشید ، این مدت تقریبا 10 میلیارد سال است. ستاره‌های با جرم کمتر مدت زیادتری در آن قرار می‌گیرند، چرا که آنها سوخت هسته‌ای خود را با میزان و سرعت کمتری می‌سوزانند. ستارگان با جرم بسیار بالا سریعتر تکامل پیدا می‌کنند. ستاره ای با جرم تقریبا 20 برابر جرم خورشید ، تنها به مدت چند میلیون سال در ترتیب اصلی قرار می‌گیرد.

کوتوله سیاه

کوتوله‌های سفید ستاره‌هایی هستند که تدریجا خنک شده ، روشنایی آنها کمتر شده و به آرامی می‌میرند. ستاره‌هایی سفید که به آخر عمر خود نزدیک می‌شوند، از ترتیب اصلی به سمت ناحیه غولهای سرخ حرکت می‌کنند و پس از این فاز ، سرنوشت ستاره بستگی به جرم اولیه آن دارد. ستاره‌های با جرمهای پایینتر (کمتر از 4/1 برابر جرم خورشیدی) کوتوله‌های سفید (White dwarfs) را تشکیل می‌دهند. ستاره‌های سنگینتر سرنوشتی متفاوت و تماشایی‌تر دارند. بجای سرد شدن آرام ، آنها به صورت یک نواختر یا ابر نواختر منفجر می‌شوند. قلب ستاره که پس از انفجار باقی می‌ماند یا به صورت یک ستاره نوترونی (برای ستارگان با اجرام 3 - 1.4 برابر جرم خورشید یا بیشتر) ظاهر می‌گردد.

مرگ ستارگان

سه طریق برای مرگ ستارگان وجود دارد. ستارگانی که جرم آنها کمتر از 1.4 برابر جرم خورشید است. این ستارگان در نهایت به کوتوله‌های سفید تبدیل می‌شوند. ستارگانی که جرم آنها بیشتر از 1.4 برابر جرم خورشید است، در نهایت به ستارگان نوترونی و به سیاه چاله‌ها تبدیل خواهند شد. دیر یا زود سوخت هسته‌ای ستارگان به پایان رسیده و در این صورت ستاره با تراکم خود انرژی گرانشی غالب آمده و این تراکم (رمبش) تا تبدیل شدن الکترونهای آزاد ستاره به الکترونهای دژنره ادامه پیدا می‌کند، که در این صورت ستاره به یک ستاره کوتوله سفید تبدیل شده است. برخی از ستارگان از طریق انفجارهای ابر نواختری در ستارگان نوترونی تبدیل می‌شوند. ستارگانی که بیشتر از 1.4 و کمتر از سه برابر جرم خورشید دارند، به ستاره نوترونی تبدیل شده و آنهایی بیشتر از سه برابر جرم خورشید دارند، عاقبت به سیاه چاله تبدیل می‌شوند. سیاه چاله آخرین مرحله مرگ ستاره می‌باشد.
 

لینک مطلب  .:.     

نوشته شده توسط مهرناز در Sat 7 Jul 2007 ساعت 12:28 PM

مقدمه

وقتی که یک دنباله‌دار ناپدید می‌شود، بر سر آن چه می‌آید؟ بر پایه سرگذشت دنباله‌دار انکه ، می‌توان احتمال داد که از آن یک هسته سخت باقی بماند. اما آیا همیشه این طور است؟ آیا در هر مورد یک هسته سخت باقی می‌ماند؟ به این پرسش در قرن نوزدهم میلادی پاسخ داده شد. در سال 1826 میلادی (1205 هجری شمسی) ویلهلم فون بیلا ، اخترشناس اتریشی ، ستاره دنباله‌داری را مشاهده کرد و هر شب مکان آن را در آسمان بررسی کرد. بیلا از مسیری که این ستاره دنباله‌دار در آسمان می‌پیمود نتیجه گرفت که مدار آن یک بیضی کوچک است، البته نه به کوچکی مدار دنباله دار انکه.

مشخصه‌های ستاره

محاسبه‌های بیلا نشان داد که این دنباله‌دار هر 8/6 سال یک بار به نزدیکی خورشید می‌رسد. بنابراین ، بایستی پیش از آن نیز در همین فاصله‌های زمانی به خورشید نزدیک شده باشد. در واقع دنباله‌داری که در سال 1772 کشف شد بایستی همان شیئی باشد که اکنون به دنباله‌دار بیلا مشهور است. دنباله‌دار بیلا دومین دنباله‌داری است که زمان یک دور گردش آن کوتاه است و مدارش محاسبه شد. این دنباله‌دار نیز مانند دنباله‌دار انکه در فاصله‌های زمانی محاسبه شده به نزدیکی خورشید باز می‌گشت. حتی یکی از اخترشناسان محاسبه‌ها را از بیلا دقیقتر انجام داد و پیش بینی کرد که این دنباله دار در روز 27 نوامبر 1832 میلادی (6 آبان 1211 شمسی) به نزدیکترین فاصله از خورشید خواهد رسید. پیش بینی او حتی در مورد روز نیز درست بود. پس از آن ستاره دنباله‌دار بیلا بار دیگر ، در سال 1839 میلادی (1218 هجری شمسی) ، مشاهده شد.

اما در آن سال موقعیت زمین و دنباله‌دار طوری بود که این شیء پیوسته در فاصله بسیار نزدیکی از خورشید به نظر می‌رسید. در چنین شرایطی دنباله‌دار کم نور به نظر می‌رسید و به خوبی دیده نمی‌شد. اما این برای اخترشناسان اهمیتی نداشت، زیرا می‌دانستند که دنباله‌دار بیلا بار دیگر در فوریه 1846 میلادی (بهمن 1224 شمسی) پدیدار و به آسانی دیده خواهد شد. این دنباله‌دار در زمان پیش بینی شده پدیدار شد.

اما این بار شکل ظاهری دنباله‌دار با گذشته تفاوت داشت. متیوفانتین موری ، دانشمند آمریکایی ، دریافت که در پی دنباله‌دار بیلا ، دنباله‌دار کم نورتری هم در حرکت است. این دو دنباله‌دار در پی هم به خورشید نزدیک می‌شدند. چه اتفاقی روی داده بود. شاید مقدار زیادی از ماده این دنباله‌دار در بازگشت سال 1839 میلادی که دیده نمی‌شد به سبب گرم شدن زیاد از آن جدا شده باشد و به دنباله‌دار شکل دمبل داده باشد. سپس این دمبل دو قسمت شده باشد و دو دنباله‌دار بوجود آمده باشد.

در سال 1852 میلادی که این ستاره دوباره به خورشید نزدیک شد چه پیش آمد؟

در آن سال پیترو آنجلوسیکی این دو ستاره را مشاهده کرد، اما این بار کاملا از هم فاصله داشتند. چنین به نظر می‌رسید که تأثیر جاذبه ستاره‌های مجاور بر آن دو اندکی متفاوت بوده است و در نتیجه مدار آنها کاملا یکسان نمانده است. بر طبق محاسبه‌های سیکی این دو ستاره 2414000 کیلومتر از هم فاصله داشتند. بازگشت بعدی در سال 1859 میلادی بود، اما این بار نیز ستاره دنباله‌دار به هنگام سپیده دم در آسمان بود و دیده نمی‌شد. اخترشناسان ناچار شدند تا بازگشت بعدی ، یعنی تا سال 1866 میلادی که ستاره به آسانی قابل رؤیت می‌شد، صبر کنند. اما سال 1866 میلادی سپری شد و هیچ یک از دو قسمت ستاره بیلا دیده نشد و از آن زمان تا کنون نیز دیده نشده است. ستاره بیلا ناپدید شد.

دلایل امکان ناپدید شدن ستاره

سیاره مشتری در موقعیتی نبوده است که مدار آن را تغییر داده باشد. آیا ممکن است در بازگشت سال 1859 میلادی باقیمانده ماده این دنباله‌دار به سر و دم تبدیل شده باشد و اکنون چیزی بر جای نمانده باشد؟ ستاره انکه گرفتار چنین پیشامدی نشد. شاید هسته ستاره انکه سخت باشد و هسته ستاره بیلا سخت نباشد. اما آیا به راستی هیچ چیز از ستاره بیلا باقی نمانده است؟ این پرسش موضوع دیگری را مطرح می‌کند. هر چند وقت یک بار در آسمان ستارگانی می‌درخشند و به سرعت ناپدید می‌شوند. البته اینها واقعا ستاره نیستند، بلکه اشیایی هستند با جرم اندک که با جو زمین برخورد می‌کنند. به این اشیاء شهاب می‌گویند.

شهابها

وقتی که شهاب با سرعت زیاد وارد جو زمین می‌شود، بر اثر برخورد با هوا آن قدر گرم می‌شود که به درخشش در می آید و به صورت خط نوری درخشنده دیده می‌شود و سپس به سرعت ناپدید می‌شود. گاهی شهاب آن قدر بزرگ است که همه ماده آن ذوب نمی‌شود و مقداری از آن باقی می‌ماند و به صورت یک قطعه سنگ یا آهن به زمین می‌خورد که آنها را شهابسنگ می‌گویند. عده شهابسنگها بسیار اندک است. بیشتر شهابها بسیار کوچکند، خیلی کوچکتر از آنکه به صورت شهابسنگ به زمین برسند. ممکن است یک شهاب از نوک مداد بزرگتر نباشد، اما باز هم می‌درخشد و به صورت خطی نورانی جلو می‌کند.

شهابهای کوچک بسیار فراوانند. در واقع ، گاهی به نظر می‌آید که زمین از میان ابر بسیار بزرگ و انبوهی از این اجسام ریز می‌گذرد. این رویداد را بارش شهاب نامیده‌اند. مردم ایالات متحده امریکا ، در سال 1833 میلادی (1212 هجری شمسی) ، بارش شهابی خیره کننده‌ای را مشاهده کردند. آسمان پر از خطهای نورانی شده بود و به نظر می‌آمد که دانه‌های درشت تگرگ در حال فرود آمدن است. برخی از مردمانی که آن رویداد را مشاهده می‌کردند فکر کردند که همه ستاره‌ها در حال فرو افتادن هستند و پایان عالم فرا رسیده است. اما وقتی که بارش شهاب پایان یافت ، همه ستاره‌ها باز هم در جای خود بودند.

این اجسام کوچک در هوا می‌سوزند و بارش شهاب هر اندازه هم درشت باشد، هرگز چیزی به زمین نمی‌رسد. بارش شهاب در سال 1833 میلادی اخترشناسان را به فکر انداخت که بفهمند این توده ابری شکل اجسام ریز که هر چند وقت یک بار زمین از میان آن می‌گذرد چیست. آیا ممکن است این گونه ابرها نیز در مداری منظم به دور خورشید بگردند؟ جووانی ویرجینیو اسکیاپارلی ، اخترشناس ایتالیایی ، موضوع را مورد بررسی قرار داد. او همه اطلاعات مربوط به زمان و مکان دیده شدن بارش شهاب در آسمان را گرد آوری کرد. محاسبه‌های اسکیاپارلی در دهه 1860 میلادی نشان داد که ابرهای شهاب در مدارهایی که بیضی دراز هستند به دور خورشید می‌گردند. مدار آنها شبیه مدار دنباله‌دارهاست. آیا ممکن است میان این ابرها و ستاره‌های دنباله‌دار رابطه‌ای وجود داشته باشد؟






پاسخ اسکیاپارلی به این پرسش مثبت بود. اطلاعات او نشان می‌داد که یک بارش شهاب معمولا در ماه اوت (مرداد) مشاهده می‌شد که آغاز آن از نقطه‌ای در صورت فلکی برشاوش بود. از این رو ، این شهابها را برشاوشی نامیده‌اند. اسکیاپارلی نشان داد که برشاوشیها در همان مدار دنباله دارتاتل سیر می کنند. این دنباله دار ، در سال 1853 میلادی ، به وسیله چارلزوسلی تاتل (Charles Wesley Tuttle) ، اخترشناس امریکایی ، کشف شد. این برشاوشی هر چهارده سال یک بار به نزدیکی خورشید می‌رسد.

از اینجا این فکر پیش آمد که دنباله‌دارها ممکن است از موادی تشکیل شده باشند که بر اثر گرمای خورشید تبخیر و به گاز تبدیل می‌شوند. در درون این ماده گازی تکه‌هایی از مواد جامد پراکنده‌اند. هنگامی که ماده گازی تبخیر می‌شود، درخشش تکه‌های جامد به چشم می‌خورد، و این تکه‌های جامد هستند که در سر و دم ستاره مشاهده می‌شوند. شاید ورود شهاب به جو زمین به سبب زیاد گرم شدن این تکه‌های جامد باشد. هر بار که دنباله‌داری از نزدیکی خورشید می‌گذرد، عده‌ای از این تکه‌های جامد از آن جدا می‌شوند و جداگانه به دور خورشید می‌گردند. کم کم این تکه‌ها در همه دنباله‌دار پراکنده می‌شوند. معمولا عده آنها در نزدیکی دنباله‌دار بیشتر از نقطه‌های دیگر مدار است. سرانجام ، هنگامی که دیگر هیچ هسته جامدی در ستاره دنباله‌دار نمی‌ماند، همه آن به ابری از ذرات تبدیل می‌شود. آیا ممکن است ستاره بیلا به همین سرنوشت دچار شده باشد؟

چشم انداز

پس از آنکه اسکیاپارلی نشان داد که برشاوشیها را ستاره تاتل به وجود می‌آورد، اخترشناسان از این دانش برای شناخت سرنوشت ستاره بیلا استفاده کردند. چون مدار این دنباله‌دار را می‌شناختند، حدس زدند که بایستی شهابها در همه آن مدار پراکنده باشند، به ویژه در نقطه‌ای که خود ستاره قبلا بوده است بایستی مجموعه متراکمی از آنها وجود داشته باشد. اخترشناسان صبر کردند تا زمین به آن نقطه از مدار دنباله‌دار برسد. اخترشناسی به نام ویس (E. Weiss) پیش بینی کرد که در 28 نوامبر 1872 میلادی (7 آذر 1251پ هجری شمسی) بارش شهاب دیده خواهد شد. پیش بینی او فقط با یک روز تفاوت درست بود و در 27 نوامبر آن سال بارش شهاب مشاهده شد. این بارش شهاب به بیلا معروف شد. چندبار دیگر نیز بارش شهاب بیلا مشاهده شد و بعد از میان رفت. ابر ذرات در مسیر مدار پخش شد، اما در هیچ نقطه‌ای آن قدر متراکم نبود که یک بارش خوب پدید آورد.
 

لینک مطلب  .:.     

نوشته شده توسط مهرناز در Wed 30 May 2007 ساعت 3:31 PM

مقدمه

پرواز انسانها از زمین به سایر دنیاها از دیر زمان آرزوهای متفکران و یک امر فانتزی برای نویسندگان بود. ک.ا.تسیئولکوفسکی (1935-1857) مخترع روسی تسخیر قوه جاذبه زمین را وضع نمود و طریقه قابل قبولی را ارائه داد که تئوری حرکت رآکتیوی بود، آرزوها و طرحهای دانشمندان مزبور در کشور اتحاد شوروی سابق یعنی در میهن وی جامه عمل پوشید هموطنانش اجرا گردید.

لایکا ، اولین سگ فضا نورد اتحاد جماهیر شوروی سابق در سال 1957 م. سگی به نام لایکا را به فضا فرستاد. لایکا در فضا جان باخت، زیرا هیچ راهی برای بازگشت سفینه به زمین وجود نداشت.

در روز چهاردهم ماه اکتبر سال 1957 برای اولین بار قمر مصنوعی "اسپوتنیک" بوسیله دانشمندان شوروی به فضا پرتاب شد و متعاقب آن اسپوتنیکهای دیگری مجهز به دستگاههای بسیار دقیق به فضا فرستاده شد، تا قشر فوقانی جو زمین مورد بررسی قرار گیرد. سپس موجود زنده‌ای که عبارت از سگی بنام "لایکا" بود به فضا فرستاده شد و این آزمایش امکان پرواز موجودات زنده در فضای کیهانی را به ثبوت رسانید. پس از انجام این آزمایشها موجودات زنده دیگری از قبیل موش به فضا فرستاده شد و رفتار و حالات آنها در فضا دقیقا مورد بررسی قرار گرفت.

پس از برگشت موفقیت آمیز حیوانات از فضا و انجام آزمایشهای دقیق پزشکی آمادگی انسان به فضا فراهم و مهیا گردید و در تاریخ 12 ماه آوریل سال 1961 اولین انسان بنام یوری گاگارین بوسیله ناو کیهانی "وستوک" (شرق) به فضا رفت و در مدت 1 ساعت و 48 دقیقه با سرعت 8 کیلومتر در ثانیه در فضا پرواز نموده و با موفقیت به زمین برگشت و در محل معینی که در نظر گرفته شده بود به زمین نشست. پس از این عرض اندام برجسته جهانی ، فضانوردان دیگری نیز به فضا رفتند، در فضا شناور شدند و موفقیتهای بیش از پیش بدست آوردند.

سفر به ماه

مسأله پرواز انسان به خارج از دنیای خود و مراجعت آن به زمین با وسائل فنی و تکنیکی مدرن معاصر انجام پذیرفت و این امر نشان دهنده تسخیر موفیت آمیز بعدی انسان در فضا و طبیعت است. موفقیتهای پی در پی در فضا ، پرتاب موشک و اقمار مصنوعی به کره ماه و انجام فرود آرام و عکسبرداری از نیمکره نامرئی ماه ، تمام اینها موفقیتهایی پرارزشی است و بشر سرانجام توانست نیمکره نامرئی ماه را ببیند. برای این منظور چنان لحظه و چنان وضعی برای ایستگاه انتخاب شد که قسمت اعظم نیمکره نامرئی ماه بوسیله نور خورشید روشن شده بود. عکسبرداری از نیمکره نامرئی ماه بوسیله تلویزیون از موشک به زمین مخابره شد. به غیر از اینها انسان توانست به سیاره زهره و مریخ موشکهایی روانه کند. برای نزدیکی با سایر سیاره‌ها ، ایستگاههای فضایی بین سیاره‌ها به فضا فرستاده خواهند شد که محل تماس با مدار سیاره مورد نظر باشند. در این هنگام پرتاب ایستگاه طوری در نظر گرفته و محاسبه می‌شود که وقتی ایستگاه به مدار و سیاره رسید سیاره مزبور نیز بطرف ما نزدیک شده باشد. زمان چنین پروازها دقیقا محاسبه خواهد شد.

اقمار مصنوعی و جو زمین

دستگاههایی که در قمرهای مصنوعی کار گذاشته شده بودند، اطلاعات بسیار با ارزشی درباره شرایط موجود در قشرهای فوقانی جو زمین و فضای کیهانی در اختیار دانشمندان گذاشته‌اند که بعضی از آنها را در اینجا بطور مختصر شرح می‌دهیم. جو زمین در نتیجه دور شدن از سطح زمین در حالی که به پیش می‌رود، از مسافت 3000 کیلومتر بالاتر نمی‌رود. در فاصله دهها هزار کیلومتر از سطح زمین خط کمربندی وجود دارد که مملو از ذرات پروتون و الکترون می‌باشد و این ذرات بطور مخلوط و با سرعتی شدید در حرکتند و به همین دلیل دارای انرژی سینه تیک (انرژی در حال حرکت) عظیمی می‌باشند. روشن ساختن موجودیت و نحوه استقرار این مناطق برای بسط و توسعه فضانوردی و اعزام انسان به فضا بسیار مهم بود. تعداد سنگها و سنگ ریزه‌های آسمانی در بین سیاره‌ها آنقدر زیاد نیست تا خطر بزرگی برای پرواز انسان در بین سیاره‌ها باشد.

ضمنا معلوم گردیده که کره ماه بوسیله چنین ذراتی محصور نشده است و دارای میدان مغناطیسی نیست. نظربه اینکه در کره ماه میدان مغناطیسی وجود ندارد، می‌توان به این نتیجه رسید که در آنجا احتیاج به قطب نما نیست و مسافرین آینده کره ماه باید بدون قطب نما جهت یابی کنند. بر حسب تصویرهایی که بوسیله ایستگاههای فضایی از نیمکره نامرئی ماه به زمین مخابره شده و بر حسب آنها نقشه نیمکره مزبور تدوین و تنظیم گردیده است، معلوم شده که نیمکره نامرئی ماه دارای کوههای بیشتری نسبت به نیمکره مرئی آنست و فرو رفتگیهای کمتری در آن مشاهده می‌شود.

پرتاب اقمار و فرار از جاذبه

اصول تئوری چیرگی بر کشش زمین از دانش مربوط به قوه جاذبه بدست آمده که مطابق آن مدار جسم به سرعت حرکت مربوط می‌باشد. محاسبه نشان می‌دهد جسمی که با سرعتی 8/7 کیلومتر در ثانیه در جهت افقی قرار بگیرد به زمین نمی‌افتد، بلکه بر کشش زمین چیره شده و مانند ماه به دور زمین می‌چرخد، سرعت 8/7 کیلومتر در ثانیه اولین سرعت فضایی نامیده می‌شود، چنین سرعت عظیمی را فقط موشکهای چند طبقه می‌توانند بوجود بیاورند که حرکت و ساختمان آنها بر اصول فیزیکی تدوین و تنظیم شده باشند.

اگر قمری مصنوعی در نزدیکترین قسمتهای مدار خود به زمین سنگینی را تحمل کند و هر چند که در قشر بالای جو زمین باشد، آنوقت قمر مزبور بتدریج بیشتر و باز هم بیشتر حالت ترمز کردن را تحمل می‌نمایند، سرعت قمر کم می‌شود و کم کم به زمین نزدیک می‌گردد. وقتی که قمر وارد قشرهای پایینی جو شد، آنوقت از جهت مخالف فضا گرم می‌شود و بدون بکار بستن اقدامات لازمه (محافظت از گرما) قمر مزبور می‌سوزد.




پرتاب موفقیت آمیز ناوهای کیهانی هم از بزررگترین موفقیتهای علم و تکنیک می‌باشد. به هر مقدار که سرعت ابتدایی موشک بیشتر باشد به همان نسبت نیمه محور بزرگ مدار آن که در موقع سرعت بیش از 8/7 کیلومتر در ثانیه است، دارای شکل بیضی بزرگتری خواهد بود و در یکی از کانونهای آن مرکز زمین قرار خواهد رفت، نزدیکترین نقطه مدار به زمین نقطه حضیض و دورترین نقطه مدار نقطه اوج ناو نامیده می‌شود. هر چقدر که دوری از مرکز مدار بیشتر باشد، به همان نسبت ارتفاع نقطه حضیض و نقطه اوج هم به نحو بیشتری بین خود تمایز بوجود می‌آورند. اندازه مدار و مرحله گردش قمرها با قانون سوم کپلر مانند حرکت سیاره‌ها به دور خورشید ، به یکدیگر مرتبط می‌باشند.

هدایت موشک در مدار مورد نظر از طریق رادیو از زمین محاسبه و بطور دقیق به عمل می‌آید و هنگام رسیدن به سرعت 2/11 کیلومتر در ثانیه که سرعت دوم فضایی باشد، جسم مزبور در مدار شلجمی نسبت به زمین پرواز می‌نماید. زمین به دور محور خود می‌چرخد و به همین دلیل کلیه اشیاء روی خط استوا دارای سریعترین سرعت خطی گردش می‌باشد (465 متر در ثانیه). اگر موشکی را در نزدیکی صفحه خط استوای زمین پرتاب کنیم، آنوقت سرعت خطی گردش زمین به سرعتی که بوسیله نیروی محرکه بوجود آمده است، اضافه می‌شود و به همین دلیل سرعت فضایی آسانتر بدست می‌آید، ولی قمرهای دارای مدار نزدیک به صفحه خط استوا را در عرضهای اعتدالی- مثلا در اروپا نمی‌بینیم.

پرتاب اقمار مصنوعی در زیر زاویه بزرگ به خط استوا با عرضهای حد متوسط مشکل‌تر است، برای اینکه گردش زمین در آن نقطه برای رسیدن به سرعت مورد نظر و مورد لزوم کمتر می‌نماید. در عوض چنین قمرهایی بر فراز قسمت بزرگتری از سطح زمین پرواز می‌کنند و ممکن است که همه جا آنها را دید. در کشور روسیه پرتاب قمرهای مصنوعی مخصوصا به همین طریق انجام می‌گیرد.

موشکها در حالی که از زمین دور می‌شوند در معرض کشش رو به تزاید از طرف ماه و خورشید هستند و راه خود را تغییر می‌دهند. حرکات آنها بر حسب همان تئوریهای حرکت اجسام طبیعی آسمانی محاسبه و تنظیم می‌شوند. فشار زمین در قطبین که آن را ضمن بررسی حرکت قمرها می‌توان معین نمود، در حرکت آنها تاثیر می‌گذارد. این محاسبات برای تدوین و ترسیم نقشه‌های جغرافیایی دارای اهمیت علمی بزرگی می‌باشد. در نتیجه اندازه گیریهایی که بوسیله قمرهای مصنوعی و موشکهای کیهانی به عمل آمده است، نجوم تبدیل به دانش تجربی شده و در حال حاضر این علم می‌تواند بعضی آزمایشها را بجای نگرشهای مجهول در آسمان ، انجام دهد و دست به پژوهشهای عملی و علمی بزند.

چشم انداز بحث

نجوم در حدود معین پیش بینی می‌کند که موشکها و مسافران فضایی در فضای بین سیاره‌ها ، در ماه و در سیاره‌ها مواجه با چه شرایطی خواهند بود. نجوم راههای تسخیر فضای کیهانی ، راههایی ابتدایی عصر جدید را در تاریخ بشریت نشان داده و می‌دهد و زمان دوری نخواهد گذشت که موفقیتهای علم و تکنیک اجازه فرود انسان را در سایر سیاره‌ها خواهد داد. باید گفت که این امر امکان پذیر است و انسان با پیشرفتهای علمی خود به سایر اجرام آسمانی نیز دسترسی می‌یابد.
 

لینک مطلب  .:.     

نوشته شده توسط مهرناز در Wed 30 May 2007 ساعت 3:29 PM